P. Gierszewski, M.T. Karasiewicz Idee i praktyczny uniwersalizm geografii Geografia Fizyczna Dokumentacja Geograficzna 32 s. 189-194 Próba rekonstrukcji krajobrazu wczesnośredniowiecznego zespolu osadniczego w Kaldusie kolo Chelmna Malgorzata Luc 1 , Jacek Szmańda 2 Wojciech Chudziak 3 1 Zaklad Teledetekcji i Kartografii, Instytut Geografii, Uniwersytet Mikolaja Kopernika, Toruń 2 Zaklad Geomorfologii i Paleogeografii Czwartorzędu, Instytut Geografii, Uniwersytet Mikolaja Kopernika, Toruń 3 Zaklad Archeologii Średniowiecza i Czasów NowoŜytnych, Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikolaja Kopernika, Toruń 1. Wstęp Na poludnie od Chelmna, w odleglości kilku kilometrów, leŜy niewielka wieś Kaldus, nad którą wznosi się wzgórze zwane Górą Św. Wawrzyńca. W toku dlugoletnich badań archeologicznych prowadzonych z przerwami od lat 60. XX w., w okolicach góry znaleziono dowody na istnienie zespolu osadniczego datowanego na okres wczesnego średniowiecza. Stwierdzono takŜe, Ŝe początki osadnictwa sięgają tu epoki Neolitu. Historycznie rejon Kaldusa odgrywal znaczną rolę w rozwoju gospodarczym i kulturowym regionu oraz byl waŜnym miejscem kultu religijnego (Chudziak, 2003). Zadecydowalo o tym między innymi jego atrakcyjne poloŜenie na krawędzi doliny Wisly oraz na skrzyŜowaniu szlaków komunikacyjnych i handlowych. Pod koniec lat 90. rozpoczęto w tej okolicy zakrojone na szeroką skalę archeologiczno-przyrodnicze badania naukowe o charakterze interdyscyplinarnym, obejmujące m.in. zagadnienia z zakresu paleogeografii, palinologii, paleopedologii, botaniki oraz paleoekologii (Chudziak, 2004). Od początku tych prac stawiano sobie pytania dotyczące zmian krajobrazu oraz procesów, które je ksztaltowaly. Odpowiedzi przychodzily powoli, czego dowodem są liczne publikacje, w tym i autorów (np. Chudziak 2003, Luc i Szmańda 2004, Szmańda et al. 2004a). Na ich podstawie moŜna odtworzyć z duŜym prawdopodobieństwem stan środowiska geograficznego sięgając do początku okresu atlantyckiego. 2. Charakterystyka obszaru badań