303 PRACE ORYGINALNE/ORIGINAL PAPERS Endokrynologia Polska/Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 58; Numer/Number 4/2007 ISSN 0423–104X Analiza ekspresji cząsteczek Fas, FasL oraz kaspazy 8 w tkance gruczołu tarczowego u młodych pacjentów z chorobami immunologicznymi i nieimmunologicznymi gruczołu tarczowego Analysis of Fas, FasL and Caspase-8 expression in thyroid gland in young patients with immune and non-immune thyroid diseases Artur Bossowski 1 , Barbara Czarnocka 2 , Anna Stasiak-Barmuta 3 , Krzysztof Bardadin 4 , Miroslawa Urban 1 , Jacek Dadan 5 1 II Klinika Chorób Dzieci, Akademia Medyczna, Białystok 2 Zakład Biochemii Klinicznej i Biologii Molekularnej, CMKP, Warszawa 3 Zakład Alergologii Dziecięcej, Akademia Medyczna, Białystok 4 Zakład Anatomii Patologicznej, CMKP, Warszawa 5 I Klinika Chirurgii Ogólnej, Akademia Medyczna, Białystok Dr hab. med. Artur Bossowski II Klinika Chorób Dzieci, Akademia Medyczna ul. J. Waszyngtona 17, 15–274 Białystok tel.: 085 745 07 37, faks: 085 745 07 30 e-mail: abossowski@hotmail.com Praca prezentowana na XVI Sympozjum PTED w Białowieży, 28–30.09.2006 oraz Zjeździe Europejskiego Towarzystwa Endokrynologii Dziecięcej (ESPE), 30.06–3.07.2006, Rotterdam, Holandia  Streszczenie Wstęp: Apoptoza to programowe obumieranie komórki. Jest to mechanizm regulacyjny pozwalający na usunięcie wytwo- rzonych w nadmiarze i niepotrzebnych w danej chwili komórek. Zaburzenia w procesie apoptozy mogą uczestniczyć w rozwoju schorzeń autoimmunologicznych tarczycy. Celem pracy była ocena ekspresji cząsteczek Fas/FasL i kaspazy 8 w tkance gruczołu tarczowego u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa (GB, Graves’ disease), wolem guzkowym nietoksycznym (NTNG, non-toxic nodular goiter) oraz zapale- niem tarczycy typu Hashimoto (HT, Hashimoto’s thyroiditis). Materiał i metody: Do kryteriów kwalifikacji pacjentów z chorobą GB należą: wole II°, obecność oftalmopatii, przeciwciała przeciw receptorom TSH (TRAb, anti-TSH receptor antibodies) wyższe niż 5 j./l, dodatnie stężenia przeciwciał anty-TPO i anty-TG oraz utrzymujące się ponad 2–3 miesiące od początku rozpoznania stężenie hormonu tyreotropowego (TSH, thyroid stimulating hormone) niższe niż 0,45 mmj./ml. Wyizolowane tyreocyty znakowano metodą pośrednią: początkowo komórki łączono z przeciwciałami monoklonalnymi mysimi anty-TPO, następnie z przeciwciałami króliczymi IgG (Fab’) 2 anty-mysimi znakowanymi izotiocytrynianem fluoresceiny (FITC, fluorescein isothiocyanate). Do tak uzyskanej zawiesiny komórkowej podawano przeciwciała monoklonalne anty-Fas i anty-FasL znakowane PE (Phycoerythrin). Odczytu dokony- wano w cytometrze przepływowym (Coulter EPICS XL). Analizę ekspresji Fas/FasL uzupełniono badaniami Western Blot i immunohistochemicznym z wizualizacją DAB-em i barwieniem hematoksyliną Mayera. Oznaczenie ekspresji kaspazy 8 w komórkach pęcherzykowych tarczycy przeprowadzono za pomocą metody Western Blot. Wyniki: W analizie ekspresji molekuł apoptozy Fas oraz FasL na powierzchni komórek tarczycy wykazano jej istotnie wyższy odsetek u pacjentów z zapaleniem tarczycy typu Hashimoto (HT, Hashimoto’s thyroiditis) (ok. 38%, 26%) w porów- naniu z pacjentami z chorobą Gravesa-Basedowa (18%, 14%). U pacjentów z HT wykazano znacznie niższy odsetek limfo- cytów napływających do gruczołu tarczowego z ekspresją molekuł Fas (13%) i FasL (22%) w porównaniu z grupą osób z chorobą GB (odpowiednio: 33%, 43%). W identyfikacji białek proapoptotycznych FasL i Fas stwierdzono znamienną ich ekspresję w komórkach tarczycy u pacjentów z chorobą GB (++; ++) i HT (+++, +++) w porównaniu z ekspresją w grupie osób z NTNG (0/+; 0/+). W analizie ekspresji kaspazy 8 w badanych grupach wykazano jej obecność u pacjentów ze schorzeniami autoimmunologicznymi tarczycy w prążku p55 (kDa) za pomocą metody Western Blot.