DARIUSZ ROLNIK Instytut Historii, Uniwersytet Œl¹ski w Katowicach Materia³y do badañ dziejów rodu Sapiehów w Archiwum Jeleñskich z NGAB w Miñsku (XVI–XVIII wiek) 1 Jeleñscy herbu Korczak to rodzina znana w dziejach pañstwa polsko-litewskiego ju¿ od pocz¹tku XVII wieku, a w czasach stanis³awowskich posiadaj¹ca krzes³o senatorskie – kasztelana nowogródzkiego, które „dziedziczyli” po sobie Rafa³, a nastêpnie jego brat Gedeon; to pierwsi senatorzy spoœród Jeleñskich i obaj swoje wyniesienia zawdziêczaj¹ królowi Stanis³awowi Augustowi. To tak¿e, a mo¿e przede wszystkim, dom o du¿ych wp³ywach w województwie miñskim, zw³aszcza zaœ w powiecie mozyrskim, gdzie wraz z krewnymi oraz powinowaty- mi opanowali oni w du¿ym stopniu hierarchiê miejscowych urzêdów ziemskich. Dot¹d o roli Jeleñskich na tych terenach czy te¿ w szerszym kontekœcie w Rzeczypospolitej – nie licz¹c biogramów w Polskim S³owniku Biograficznym i wzmianek w herbarzach – nie pisano prawie w ogóle. Trudno siê temu dziwiæ. Wszak przedstawiciele tej rodziny nie wyszli poza pozycjê statystów – jakkol- wiek znacz¹cych statystów – w dziejach Rzeczypospolitej, na Litwie maj¹c – w ró¿nych okresach – wiele wspólnych interesów z Radziwi³³ami i Sapiehami; bêd¹c powi¹zani z wieloma starymi zas³u¿onymi rodami litewskimi, np. Medek- szami, Obuchowiczami, Koœcia³kowskimi, Lenkiewiczami, Rdu³towskimi, Rome- rami czy Wolbekami, aspirowali do grona elity litewskiej. Na tak¹ te¿ pozycjê 397 1 Tekst jest wynikiem prac nad projektem MNiSW 2011/103/B/H/S3/00356, D. Rolnik, Woje- wództwo miñskie i Jeleñscy w ¿yciu publicznym Rzeczypospolitej w latach 1764–1795 w œwietle korespondencji Jeleñskich oraz inwentarz Archiwum Jeleñskich z NGAB w Miñsku.