1 TÜRK SİYASETİNDE BİR YAHUDİ: NESİM MASLİAH Yrd. Doç. Dr. Halil ERDEMİR * Öz Uluslararası bağlantılarıyla Yahudiler, Türkiye‟de ve Türk toplumunda pek çok değişikliğe öncülük etmişlerdir. Batıda eğitilmiş ve yönlendirilmiş Türk Yahudileri toplumlarının şekillendirilmesi ve değişimlerinde önemli roller oynamışlardır. Yahudi toplumunu koruma amaçlı girişimleri, Türkiye‟nin eğitimi, sosyal yapısı ve siyasetinde etkili olmuştur. Manisalı Nesim Masliah da Türk iç ve dış siyasetinde II. Meşrutiyet‟ten Cumhuriyet‟e danışman, milletvekili, gazeteci ve aydın olarak görev yapmış önemli bir şahsiyettir. Sadrazam danışmanlığı, İzmir ve Selanik milletvekilliği, „İttihad‟ ve „Hür Adam‟ isimli gazeteleriyle Türkiye‟de kültürel yönlendirme ve değerlendirmeleriyle iç ve dış siyasi politikaların oluşumunda etkili olmuştur. Dindaşları için yaptığı çalışmalar Türk toplumunda derin izler bırakmıştır. Anahtar Kelimeler: Yahudiler, II.Meşrutiyet, Türk Siyaseti, Nesim Masliah. Abstract A Jew in Turkish Politics: Nesim Masliah Internationally connected Jews led a number of changes and developments within Turkish society and Turkey. Western-educated and -directed Turkish Jews played important roles on the shape and changes of their respected communities. Protective actions of Jewish community influenced on education, social structure and politics of Turkey. Nesim Masliah from Manisa was also an important entity who played crucial roles in internal and foreign affairs of Turkish politics from the Second Constitutional Period to the Republican Era as in the positions of an adviser, Member of Parliament, Journalist and Intellectual. Masliah tried his best to manipulate and influence on Turkish domestic politics and foreign policy-makers and cultural issues within the capacity and positions of an advisor to Grand Vizier, a deputy of İzmir and Salonika, and as a journalist with his two newspapers‟ publication of „İttihad‟ (Union) and „Hür Adam‟ (Free Man). What he tried and achieved for his fellow religious community left its distinctive marks on Turkish society. Key words: Jews, Second Constitutional Period, Turkish Politics, Nesim Masliah. Genel sosyal hayatta Yahudiler: Türk siyasî hayatı, modernleşme ve demokratik gelişim sürecinde pek çok grup ve toplulukların etkileri olmuştur. Topluluk ve grupları oluşturanlardan bazıları diğerlerine göre öne çıkabilmiş ve daha etkili olmuşlardır. Türk siyaset hayatında en etkili olan topluluklardan birisi de Yahudilerdir. 1 Yahudilerin siyasî hayatta etkili olmalarının sebebi ise onların tarihleri ve hayat biçimleriyle bağlantılıdır. 2 Yahudi tarihi incelendiğinde Yahudilerin bulundukları bölgelerden devamlı surette bir başka bölgeye ya da ülkelere göçmek zorunda kaldıkları anlaşılmaktadır. 3 Bu devamlı göç durumunda olma hali ve akabinde oluşan sosyo-psikolojik durum Yahudilerin diğer toplumlar tarafından çeşitli Yahudi tiplemeleri yapmalarına ve ön * Celal Bayar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Öğretim Üyesi. http://bayar.academia.edu/erdemir. 1 Feroz Ahmad, “The Late Ottoman Empire”, s.5-30, edited by Marian Kent, the Great Powers and the End of the Ottoman Empire, London, Boston, Sydney 1984, George Allen & Unwin, s.5-30; Feroz Ahmad, “The Special Relationship: the Committee of Union and Progress and the Ottoman-Jewish Political Elite l908-1918” s. 212-230 & notes, 332-5. in Jews, Turks, Ottomans, Avigdor Levy (ed.), Syracuse, New York 2002, Syracuse University Press, s.212-230. 2 Marvin Lowenthal, The Diaries of Theodor Herzl, New York 1956, The Dial Press, s. 9. 3 İ. S. Emmanuel, Histoire des İsraelites de Salonique, Paris 1936, Librairie Lipschutz; Harry J. Leon, The Jews of Ancient Rome, Philadelphia 1960, The Jewish Publication Society of America; Josephus Flavius, the Jewish War, translated by William Whiston Steimatzky, Israel 1971; Jüdisches Museum Berlin (Berlin Yahudi Müzesi); Halil Erdemir & Hatice P. Erdemir, History Studies, Ortadoğu Özel Sayısı / Middle East Special Issue “Kudüs‟te Yahudi İsyanı ve Yahudiler”, Samsun 2010, s.117-136.