Tom 75 · nr 8 · 2019 426 konwencjonalną farmakoterapię. Niestety w przy- padku wielu surowców roślinnych brak wiedzy na temat dokładnego składu chemicznego i mechani- zmu działania stanowi poważne utrudnienie i ogra- nicza ich zastosowanie. Wśród nich znajduje się gatunek Morwy białej (Morus alba L.) o potencjal- nym działaniu przeciwcukrzycowym. Morwa biała należy do rodziny morwowatych (Moraceae) i pochodzi z Azji Środkowej, ale obecnie jest uprawiana także w Europie. Jest szybko rosnącą rośliną liściastą występującą w szerokim zakresie warunków klimatycznych (od umiarkowanego do subtropikalnego), topografii i gleby. Na całym świe- cie roślina ta jest wykorzystywana do karmienia jedwabników (Bombyx mori L.), ale już od czasów starożytnych stosowana jest także jako surowiec leczniczy. Współcześnie, w medycynie chińskiej, suchy owoc morwy białej jest stosowany do lecze- nia zawrotów głowy, szumu w uszach, bezsenno- ści, przedwczesnego siwienia, cukrzycy oraz jako preparat wspomagający funkcjonowanie wątroby i nerek [1]. Na polskim rynku farmaceutycz- nym roślina ta wykorzystywana jest jako składnik wspomagający normalizację glikemii i występuje w postaci jedno- i wieloskładnikowych suplemen- tów diety, herbat oraz sypkich ziół. Chociaż na rynku przeważają preparaty zawiera- jące ekstrakt lub susz z liści morwy białej, nie tylko ta część rośliny, ale również kwiaty, łodygi i korze- nie są bogate w substancje chemiczne o potencjale farmakoterapeutycznym. Morwa biała jest źród- łem wielu związków funkcjonalnych, w tym: alka- loidów, fenoli, antocyjanów, flawonoidów i polisa- charydów [2]. Celem niniejszego opracowania jest podsu- mowanie dotychczasowej wiedzy dotyczącej roli trzech grup substancji aktywnych morwy białej Wprowadzenie W ostatnich latach można zaobserwować zna- czący wzrost zainteresowania zdrowym stylem życia. Konsumenci coraz większą wagę przywią- zują do żywności pochodzenia naturalnego, bogatej w wartości odżywcze i potencjalnie mającej ochro- nić ich przed chorobami cywilizacyjnymi. Jedną z poważniejszych chorób cywilizacyjnych jest cukrzyca, choroba metaboliczna charakteryzująca się hiperglikemią w wyniku upośledzenia wydzie- lania i/lub działania insuliny. Ze względu na skuteczność i bezpieczeństwo stosowania produkty ziołowe mogą wspomagać Morwa biała ( Morus alba) jako naturalne źródło związków o działaniu przeciwcukrzycowym Agata Walkowiak, Marcin Kozłowicz, Agnieszka Pozorska, Joanna Zielinska, Bogumiła Kupcewicz Katedra i Zakład Chemii Nieorganicznej i Analitycznej, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy, ul dr. A. Jurasza 2, 85-089 Bydgoszcz Adres do korespondencji: Bogumiła Kupcewicz, Katedra i Zakład Chemii Nieorganicznej i Analitycznej Collegium Medicum UMK, ul. dr. A. Jurasza 2, 85-089 Bydgoszcz, e-mail: kupcewicz@cm.umk.pl White Mulberry (Morus alba) as a natural source of antidiabetic compounds · Type 2 diabetes is becoming an increasingly common disease not only in the world but also in Poland. White mulberry is a promising plant material that can support pharmacological treatment of diabetes, unfortunately the lack of knowledge about the exact chemical composition and mechanism of action is a serious impediment and prevents its use in the form of medicine. The purpose of this study was to summarize the current knowledge about the role of three groups of white mulberry active substances (alkaloids, compounds with antioxidant properties and polysaccharides) in the treatment of type 2 diabetes. The compounds contained in the raw material have many mechanisms of antidiabetic action. 1-deoxynojirimycin - the alkaloid present in white mulberry leaf and fruit extracts has an α-glucosidase inhibitory effect, polysaccharides extracted from white mulberry leaves can effectively reduce hyperglycemia by inhibiting β cell apoptosis, and the antioxidant oxyresveratrol increases transcription of the glucose transporter (GLUT2). Keywords: White mulberry, 1-deoxynojirimycin, polysaccharides, anti-diabetic effect. © Farm Pol, 2019, 75 (8): 426–430