Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 10 Sayı: 54 Yıl: 2017 Volume: 10 Issue: 54 Year: 2017 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20175434631 YAZILI BASINDA YAYINLANAN “DİNSEL AYRIMCILIK” HABERLERİNİN SOSYOLOJİK ANALİZİ SOCIOLOGICAL ANALYSIS OF "RELIGIOUS DISCRIMINATION" NEWS PUBLISHED IN PRINT PRESS İbrahim YENEN • Öz Bu makale, gazetelerde yayınlanan “dinsel ayrımcılık” haberlerini beş araştırma sorusuna göre değerlendirmektedir. Araştırmanın temel bulguları 05 Mayıs 2015- 05 Ağustos 2015 tarihleri arasında Hürriyet, Posta, Sözcü, Sabah, Habertürk ve Milliyet gazetelerinde yayınlanan din ile ilgili haberlerden elde edilmiştir. Çalışmanın veriler açısından sonuçlarına bakıldığında dinsel ayrımcılık türü haberlerin özellikle “islamofobi” kategorisine dahil olduğu anlaşılmaktadır. Dinsel ayrımcılık türü olarak islamofobi haberlerinin “sürgün”, “siyaset”, “yasak” ve “cami saldırısı” olmak üzere dört esas tema üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Haberlerde tespit edilen “biz ve onlar” karşıtlığının dinsel ayrımcılık bağlamında İslamofobi üzerinden şekillendiği anlaşılmaktadır. Buna göre islamofobiye maruz kalanlar “iyi”, islamofobiyi uygulayan veya destek olanlar “kötü”yü simgelemektedir. Anahtar Kelimeler: Dinsel Ayrımcılık, İslamofobi, Din, Yazılı Basın, Haber. Abstract This article evaluates the news of "religious discrimination" published in newspapers according to five research questions. The main findings of the research were obtained from news related to religion published in Hürriyet, Posta, Sözcü, Sabah, Habertürk and Milliyet newspapers between 05 May 2015 and 05 August 2015. When we look at the results of the study in terms of the data, it is understood that the news of religious discrimination type is included in the category of "Islamophobia" in particular. As a type of religious discrimination, the Islamophobia news seems to focus on four main themes: "exile", "politics", "forbidden" and "mosque attack". It is understood that the "we and they" opposition detected in the news is shaped through Islamophobia in the context of religious discrimination. According to this, those who are exposed to Islamophobia are "good", those who practice or support Islamophobia are "bad". Keywords: Religious Discrimination, Islamophobia, Religion, Print Press, News. 1. Giriş Bu araştırmanın amacı, ülkemizde en fazla satılan Hürriyet, Posta, Sözcü, Sabah, Habertürk ve Milliyet gazeteleri örneğinde yayınlanan dinsel ayrımcılık haberlerini kültürel çalışmalar bağlamında dil ve söylem çerçevesinde sosyolojik bir bakış açısıyla incelemektir. Çalışmada genel olarak nitel araştırma tasarım, ölçüm, örnekleme ve analiz yöntemleri tercih edilmiştir. Çalışmanın özel tekniğini ise nitel içerik analizi oluşturmaktadır. Nicel araştırma tasarımından farklı olarak nitel araştırma yaklaşımları, araştırılan nesnelerin anlam dünyalarını anlayıcı/yorumlayıcı bir bakış açısıyla çözümlemeyi amaçlamaktadır. (Taş, 2011: 173) Araştırma günlük ulusal olarak yayınlanan Hürriyet, Posta, Sözcü, Sabah, Habertürk ve Milliyet gazetelerinde 05 Mayıs-05 Ağustos 2015 tarihleri arasında dinsel ayrımcılık ile ilgili yayınlanan haberlerin incelenmesiyle sınırlıdır. Dolayısıyla elde edilecek sonuçlar, örneklemin temsil ettiği seçilmiş haberlerle tespit edilen bulgularla sınırlıdır. Örneklemin belirlenmesinde iki temel esas takip edilmiştir. Öncelikle ulusal gazeteler içerisinden “liberal basın” kategorisindeki gazeteler tercih edilmiştir. Ülkemizde yayın faaliyetlerini devam ettiren ve sayıları elliyi, günlük satış rakamları ise 4 milyonu aşan gazeteleri genel olarak “liberal basın” ve “ideolojik basın” olmak üzere iki temel kategoriye ayırmak mümkündür. Bu kategorinin oluşmasındaki esas ölçüt ise habere yaklaşımda meydana gelen farklılaşmalardır. Buna göre liberal basın anlayışını ortaya çıkaran en önemli üç ilke, haberin “objektif, değerlilik ve etik” kurallar çerçevesinde üretilmesiyle belirlenmektedir. (Özer, 2010: 15) Benzer şekilde ideolojik basın anlayışını belirleyen temel ölçünün de haberin objektif, değerlilik ve etik özelliklerinin dikkate alınmaması dolayısıyla oluştuğu görülmektedir. Bu kategorik ayrıma göre ülkemizdeki yayınlanan günlük ulusal gazeteleri liberal ve ideolojik olarak iki temel başlık altında değerlendirmek mümkündür. • Doç. Dr., Kastamonu Üniversitesi İlahiyat Fakültesi.