Eğitim ve Bilim Cilt 44 (2019) Sayı 197 315-334 315 Eğitim ve Güvenlik Örgütlerindeki Örgüt Yapısının Liderin Gücüne Etkisi: Karşılaştırmalı Bir Çalışma Cem Harun Meydan 1 , Kemal Köksal 2 Öz Anahtar Kelimeler Örgütün yapısı, bireylerin örgüte ilişkin algılarını etkilemektedir. Mekanik ve organik örgüt yapıları farklı örgüt kültürüne neden olmakta ve bu farklı kültürler, bireylerin, liderin gücüne yönelik algıları da dâhil olmak üzere birçok konudaki algılarını etkilemektedir. Bu çalışma mekanik ve organik yapıya sahip örgütlerdeki liderin gücüne yönelik algılama farklılıklarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, liderin gücüne yönelik bireysel algılama farklılıklarını ortaya koymak için eğitim ve güvenlikten sorumlu örgütler seçilmiştir. Veriler, okul ve güvenlikten sorumlu kurumların örgütsel özelliklerindeki farklılıklardan dolayı bu kurumlardan toplanmıştır. Analiz sonuçları araştırma hipotezlerini kısmi olarak desteklemektedir. Araştırma sonucunda farklı örgüt yapılarının liderin gücüne yönelik algılamalarda farklılıklara neden olduğuna ulaşılmıştır. Örgüt Yapısı Lider Güç Algılama Eğitim Örgütleri Makale Hakkında Gönderim Tarihi: 19.09.2017 Kabul Tarihi: 13.11.2018 Elektronik Yayın Tarihi: 31.01.2019 DOI: 10.15390/EB.2019.7512 Giriş Örgütlerdeki yapıyı ele alan çalışmalar, örgüt yapısının, liderlik de dâhil olmak üzere bireylerin algıları ve davranışları üzerinde etkili olduğunu göstermektedir (Brazier, 2005). Örgüt yapılarındaki farklılıklara bağlı olarak lider davranışında ve liderin gücüne yönelik çalışan algılarında farklılıklar olabilmektedir (Atwater, 1995; Bai, Feng, Yue ve Feng, 2017; House, 1991; Moore, 2009). Örgüt yapısındaki bahse konu farklılıklar, alanyazında mekanik ve organik örgütler olarak kuramsallaştırılmıştır (Burns ve Stalker, 1994). Bu çerçevede, eğitim örgütleri organik örgütler olarak değerlendirilirken (Freeze ve Hodges, 2009), güvenlikten sorumlu örgütler ise mekanik örgütlerin tipik bir örneğidir (Dickson, Resick ve Hanges, 2006; Gitman ve McDaniel, 2008). Mekanik ve organik ayrımında olduğu gibi, örgütlerde rastlanılan yapısal farklılıklar, örgütlerdeki formaliteler, uzmanlaşma, standartlaşma, otoritenin hiyerarşisi, karmaşıklık derecesi, merkezileşme, profesyonelleşme, çalışan sayısı, örgütün büyüklüğü, teknoloji, çevre, örgütün strateji ve amaçları, örgüt kültürü (Daft, 2004), bağlamsal faktörler, karmaşıklık ve bürokratik kontrol (Child, 1973) ya da bürokrasinin yapısal özellikleri (işbölümü, profesyonelleşme, otoritenin hiyerarşisi ve yönetim kademesi) ve bunların uygulanmasından kaynaklanmaktadır (Blau, Wolf ve Stauffer, 1966). Örgüt yapısı nasıl olursa olsun, her türlü örgütsel yapıda, lider davranışının merkezinde güç yer almaktadır (Yukl, 2002). 1 Türk Hava Kurumu Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Havacılık Yönetimi Bölümü, Türkiye, chmeydan@thk.edu.tr 2 Akdeniz Üniversitesi, Serik İşletme Fakültesi, Türkiye, koksalkem@gmail.com