Halk Hukuku Düzenlerinde Sosyal Norm ve Yaptırımların Değişimi [How Social Norms and Its Sanctions Changes in Folk Law Systems] Hicran KARATAŞ * Özet: Halk hukuku, bireyin toplumsallaşma sürecinde haklarını teminat altına alan; bu hakları sosyal grubun diğer üyelerine de sorumluluk olarak tanımlayan emredici, yükümlü kılan, zorla- yan veya bağışlayan sözlü kurallar bütünüdür. Kültürün göreliliği, en az bir ortak kültür unsu- runu paylaşan görece küçük ölçekli sosyal grupların bile belirli bir halk hukuku düzeni geliştir- diklerini göstermektedir. Hukukun, çoğulcu ve göreli yapısı, böyle sosyal grupların sosyalleşme sürecinde tam anlamıyla hukukun düzen sağlama işlevini karşılayabildiğini göstermektedir. Böy- lece, hukuk sosyal bir kurum olarak diğer tüm sosyal kurumların sürekliliğini de teminat altına alabilmektedir. Hukuk, diğer sosyal kurumların sürekliliğine katkı sağlama işlevini yerine getire- bilmek için, kendisine tabi olan sosyal grubun üyelerini bir dizi yaptırımla norm dışı davranış- lardan uzaklaştırırken; ideal insanı da ödüllendirerek norm paralelinde davranmaya teşvik et- mektedir. Sosyal normlar çok farklı kaynaklardan beslenmekte ve yaptırımları ölçüsünde çeşit- lenmektedir. Bu araştırmada, sosyal normların ve yaptırımlarının nasıl, hangi koşullarda yapı ve işlev bakımından değişim, dönüşüm geçirdiği örnekler üzerinden tartışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Hukuk, halk hukuku, sosyal norm, töre, gelenek, görenek, yaptırım, yapı, işlev Abstract: Folk law is entire system of oral rules Which, guaranties basic rights of individual by defining them as responsibility having feature of compulsive, hectoring, enjoining or excusive nature to other members of social group in his/her socialization progress. Cultural relativism have shown that even relatively small scaled groups which share at least one cultural factor have built a particular law mechanism. Plural and relativist structure of law have certificated that such social groups may meet order function of law during their socialization process. Hence, law can ensure to maintain other institution as a social institution. In order to do so it keeps its followers out of anti-social behavior be using a series of sanctions or rewards them to make ideal individ- ual. Social norms take their shapes from multiple sources and varies in respect to their sanctions. In this study, how and in what ways do social norms change functionally and structurally over the time it will be discussed. Key Words: Law, folk law, tore, social norm, tradition, convention, sanction, structure, function * Dr, Post-Fellow, Center for Studies in Oral Traditions, University of Missouri, Columbia, MO. karatash@missouri.edu