‘Druiven der Gramschap’ en de ‘Hoorn des Overvloeds’. Overeenkomsten en verschillen tussen de crisis van de jaren 1930 en de kredietcrisis Jeroen Touwen Leidschrift, jaargang 28, nummer 2, september 2013 ‘The hour of crisis is the hour of history’, schreven onlangs Nützenadel en Torp. 1 En Eichengreen voegt daaraan toe: ‘This has been a good crisis for economic history’. 2 De kredietcrisis maakte economische geschiedenis opeens actueel in de media en de politiek. Opeens was er een urgente situatie waarin de lessen die waren getrokken uit eerdere recessies konden worden toegepast. Dit artikel beoogt een vergelijking te maken tussen de crisis van de jaren dertig en de kredietcrisis van 2007-2011. Het ging in beide gevallen om een financiële crisis, waarbij de aandelenbeurzen instortten. Dit leidde tot een systeemcrisis, waarbij het bankensysteem in de problemen kwam. In beide gevallen ontstond er een recessie in de reële sfeer, omdat het bedrijfsleven te lijden had onder de financiële problemen. De overheid moest de markt te hulp schieten. Wanneer we deze probleemsituaties vergelijken, moeten we zowel naar oorzaken als naar beleidsreacties kijken. Oorzaken en beleidsreacties liggen in elkaars verlengde, want als door het gevoerde beleid de crisis dieper wordt, dan zal dat uiteindelijk als een medeoorzaak worden gezien van het feit dat de economie een periode van grote malaise doormaakt. Zo wordt de ernst van de crisis van de jaren dertig vaak geweten aan het verkeerde overheidsbeleid, zowel in Nederland (Colijns aanpassingspolitiek) als in de Verenigde Staten van Amerika (krappe geldpolitiek). Wanneer begon de kredietcrisis? De actieve fase begon al op 7 augustus 2007, toen de Franse bank BNP Paribas zijn belangen in enkele grote hedge funds, een bepaald type investeringsfonds dat risico’s afdekt met verzekeringen, afstootte. Daarbij werd onverbloemd bekend gemaakt dat een groot geldbedrag totaal verdampt was. Ook het overheidsingrijpen bij de grote Amerikaanse hypotheekbanken Fanny May en Freddie Mac op 7 1 A. Nützenadel en C. Torp, ‘In the wake of crisis: bringing economic history back in’, European Review of History 19.6 (2012) 847-854: 847. 2 B. Eichengreen, ‘Economic History and Economic Policy’, Journal of Economic History 72.2 (2012) 289-307: 289.