TOTBİD Dergisi Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği tendokutanöz adhezyon ve derin ven trombozu gibi komplikasyon risklerini en aza indirmek için, ilk olarak 1974 yılında Marti ve Weber, ameliyat sonrası fonk- siyonel rehabilitasyon protokolünü tanımlamışlardır. Cerrahi sonrası erken dönemde, dikişlerin tendonun rüptürden korunması için yeterince güçlü olduğunu bulmuşlar ve tolere edilebilen en erken dönemde ilgili ekstremite üzerine ağırlık aktarımına ve fonksiyonel ak- tivitelere izin verilebileceğini bildirmişlerdir. [3] 1980’lerden itibaren, Aşil tendon onarımı sonrası rehabilitasyon protokolü kliniklerde kullanılmaya baş- lanmış ve günümüzde yaygın olarak kullanılan ve en çok tercih edilen bir protokol haline gelmiştir. [4,5] A şil tendon rüptürü sonrası Aşil tendon onarımı ve cerrahi sonrası rehabilitasyon konuları son yıllarda giderek daha fazla tartışılmaktadır. Ağırlık aktarılmayan tam immobilizasyon protokolün- den, hemen ağırlık aktarımı sağlanan erken mobilizas- yon protokolüne kadar çeşitli cerrahi sonrası rehabi- litasyon protokolleri bulunmaktadır. [1,2] Daha önceleri yaygın bir şekilde kullanılan geleneksel rehabilitasyon protokolü, en az 4–6 hafta boyunca ağırlık aktarımı ol- maksızın diz altı alçı veya splint ile rijid immobilizasyon, ardından ayak bileği ekleminin hareketlerini ve kuvvet- lendirme egzersizlerini içermekteydi. Ancak, uzun sü- reli immobilizasyona bağlı, eklem sertliği, kas atrofisi, Aşil tendon rüptür cerrahisi sonrası fonksiyonel rehabilitasyon Functional rehabilitation program after Achilles tendon repair Filiz Can, Esra Ateş Numanoğlu Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü, Ankara • İletişim adresi: Prof. Dr. Filiz Can, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü, 06100 Sıhhiye, Ankara Tel: 0532 - 457 56 52 e-posta: flizcan2002@yahoo.com • Geliş tarihi: 1 Ocak 2018 Kabul tarihi: 1 Ocak 2018 Aşil tendon onarımı sonrası fonksiyonel rehabilitasyon programı, günümüzde cerrahi sonrası Aşil tendon rehabili- tasyonunda yaygın olarak kullanılır. Bu program, gelenek- sel rehabilitasyon protokolündeki uzun süreli immobilizas- yonun, eklem sertliği, kas atrofisi, tendokutanöz adhezyon ve derin ven trombozu gibi komplikasyonlara yol açması nedeniyle, bu riskleri azaltmak veya önlemek üzere geliş- tirilmiştir. Fonksiyonel rehabilitasyon, olabilen en erken dönemde ve hastanın tolere edebildiği ağırlık aktarımı ile erken mobilizasyona ve fonksiyonel aktivitelere izin verilen bir rehabilitasyon programıdır. Bu programın en önemli prensibi olan erken ağırlık aktarımı ve fonksiyonel aktivi- teler, Aşil tendonun vaskülaritesini arttırır; kollajen liflerin re-organizasyonunu ve re-oryantasyonunu sağlar; tendo- nun yapısını geliştirir ve olgunlaştırır. Geleneksel rehabili- tasyon uygulamalarına göre klinik sonuçları daha iyidir ve hastanın güvenli bir şekilde eski aktivite seviyesine ve spo- runa dönüşüne izin verir. Bu bölümde, Aşil tendon onarımı sonrası uygulanan fonksiyonel rehabilitasyon programının içeriği, cerrahi sonrası dönemden başlayarak spora dönüş dönemi dahil olmak üzere beş devre olarak anlatılmıştır. Anahtar sözcükler: Aşil tendon rüptür cerrahisi; fonksiyonel rehabilitasyon; erken ağırlık aktarımı; spora dönüş Functional rehabilitation program after Achilles tendon repair is now widely used in postoperative Achilles tendon rehabilitation. This program has been developed to reduce or prevent these risks due to long-term immobilization in the traditional rehabilitation protocol, complications such as joint stiffness, muscle atrophy, tendocutaneous adhe- sion, and deep vein thrombosis. Functional rehabilitation is a rehabilitation program that permits early mobilization and functional activities with the weight bearing that can be tolerated by the patient at the earliest possible time. The most important principle of this program, i.e. early weight bearing and functional activities; increases the vas- cularity of the Achilles tendon, enables re-organization and re-orientation of collagenous fibers, develops and matures the tendon structure. Clinical outcomes are better than traditional rehabilitation practices, and allows the patient to safely return to the former activity level and sport. In this section, the content of the functional rehabilitation pro- gram applied after the Achilles tendon repair is described as 5 periods including postoperative period and return to sports period. Key words: Achilles tendon rupture surgery; functional rehabilitation; early weight bearing; return to sports TOTBİD Dergisi 2018; 17:66–75 https://doi.org/10.14292/totbid.dergisi.2018.08 DERLEME