Logistyka 5/2008 6 Koncepcje i strategie logistyczne Polska bran˝a przesy∏ek kurierskich i ekspresowych ma ju˝ za sobà blisko 20 lat. Pierwsze „jaskó∏ki” nowych us∏ug transportowych pojawi∏y si´ w la- tach 80. poprzedniego stulecia. Na po- czàtku przesy∏ki by∏y obs∏ugiwane przez paƒstwowego operatora PSM C.Hartwig, które pe∏ni∏o rol´ poÊredni- ka dla wszystkich zagranicznych prze- woêników. W tamtych czasach prawo uniemo˝liwia∏o obecnoÊç obcego kapi- ta∏u na polskim rynku. Natomiast na prze∏omie lat 80. i 90. za∏o˝ono firmy, które dziÊ odgrywajà kluczowà rol´ w bran˝y. Poczàtki ich dzia∏alnoÊci skie- rowane by∏y na tworzenie sieci opera- cyjnej i zaplecza techniczno - organiza- cyjnego. Wówczas przewoênicy ekspre- sowi budowali sortownie i oddzia∏y oraz inwestowali we flot´ – g∏ównie sa- mochodowà. Rywalizacja mi´dzy przedsi´biorstwami sprowadza∏a si´ do konkurencji cenowej. W II po∏owie lat 90. firmy zacz´∏y konkurowaç nowo- czesnymi technologiami informacyjny- mi. Efektem tego by∏o zautomatyzowa- nie niektórych czynnoÊci i szerokie udost´pnienie klientom informacji do- tyczàcych przewo˝onych przesy∏ek. Dzia∏ajàce w Polsce firmy bardzo szybko dogoni∏y Êwiatowe przedsi´- biorstwa, zarówno pod wzgl´dem technologicznym, jak i jakoÊciowym 3 . „Polski rynek kurierski powstawa∏ ba- zujàc na doÊwiadczeniach firm za- chodnich. W zwiàzku z tym niejedno- krotnie mo˝emy pochwaliç si´ bar- dziej zaawansowanymi rozwiàzaniami. Ponadto wszystkie us∏ugi dodatkowe, oferowane na Zachodzie, sà równie˝ dost´pne w Polsce” – ocenia Rafa∏ Na- w∏oka, prezes zarzàdu DPD Polska. Na rozwój rynku KEP mia∏y równie˝ wp∏yw zmiany zachodzàce w zarzàdza- niu, zarówno logistykà w przedsi´bior- stwie, jak i ca∏ym ∏aƒcuchem dostaw. „KilkanaÊcie lat temu ekspresowe do- stawy wykorzystywane by∏y wy∏àcznie w sytuacjach awaryjnych. DziÊ, kiedy wartoÊç kapita∏u nabiera ogromnego znaczenia, firmy korzystajà z ekspreso- wych dostaw coraz cz´Êciej, bo daje im to mo˝liwoÊç efektywniejszego zarzà- dzania. Nie op∏aca si´ zamra˝aç pieni´- dzy w towarze, który zamiast na pro- dukcj´, trafia do magazynu” – twierdzi Rafa∏ Dziura, dyrektor sprzeda˝y i mar- ketingu TNT Express Poland. „Po prostu wzrasta ÊwiadomoÊç klientów na temat korzyÊci, jakie mogà osiàgnàç wspó∏- pracujàc z firmà kurierskà, posiadajàcà najnowsze rozwiàzania technologiczne na rynku. Niewàtpliwie wp∏ywa to na wzrost konkurencyjnoÊci i wyznacza kierunki rozwoju bran˝y. Klienci wyma- gajà coraz lepszych rozwiàzaƒ i pewno- Êci, ˝e majà pe∏nà kontrol´ nad przesy∏- kà” – dodaje Grzegorz Kochman, dyrek- tor handlowy UPS Polska. Rynek z potencja∏em Bran˝a KEP jest cz´Êcià sektora TSL. Jednak˝e, w przeciwieƒstwie do niego, jest o wiele mniej rozproszona, mimo ˝e od lat ka˝dego roku powstajà dzie- siàtki firm, które próbujà swoich si∏ w tym biznesie. Wed∏ug danych Urz´du Komunikacji Elektronicznej (UKE), w polskiej bran˝y KEP dzia∏ajà obecnie 172 podmioty. Trzy lata temu tych firm by∏o 100, a pi´ç lat temu 50. Dane te nie oddajà jednak rzeczywistego obra- zu rynku. Z jednej strony spoÊród firm, które znajdujà si´ w rejestrze UKE, tyl- ko cz´Êç Êwiadczy us∏ugi kurierskie na rzecz innych podmiotów. Z drugiej jed- nak strony szacuje si´, ˝e przewoêni- ków ekspresowych w rzeczywistoÊci jest znacznie wi´cej. Podobny problem jest z dok∏adnym okreÊleniem liczby przewo˝onych przesy∏ek i wartoÊci te- go rynku. „Nie ma w zasadzie jednego wiarygodnego êród∏a, je˝eli chodzi o wielkoÊç i udzia∏y poszczególnych firm rynku us∏ug kurierskich krajowych i mi´dzynarodowych w Polsce. Brakuje na rynku jednej, niezale˝nej organiza- cji, która zbiera∏aby i publikowa∏a tego typu dane” – podkreÊla R.Naw∏oka. W tym roku prób´ zbadania tego ryn- ku podj´∏a firma A.T. Kearney, opierajàc si´ na analizie êróde∏ wtórnych oraz rozmowach z kluczowymi przedstawi- cielami i ekspertami bran˝y 4 . Badania pokazujà, ˝e ca∏kowity rynek KEP w Polsce wynosi 0,6 mld euro, co sta- nowi tylko nieco ponad 1% rynku euro- pejskiego 5 , jednak˝e nasz rynek ca∏y czas szybko si´ rozwija. Mimo, ˝e cza- sy, gdy przychody firm wzrasta∏y co- rocznie o 50-60% min´∏y bezpowrotnie, dynamika rozwoju nadal pozostaje na wysokim poziomie. W poprzednim ro- ku wed∏ug A.T. Kearney wzrost ten wy- nosi∏ 25%. „Wzrost rynku zwiàzany jest mi´dzy innymi z faktem wstàpienia Pol- ski do Unii Europejskiej, a co za tym idzie, ze zwi´kszeniem wymiany mi´- dzy krajami unijnymi a Polskà. Wzrasta aktywnoÊç naszych przedsi´biorców oraz zainteresowanie Polskà jako ryn- kiem docelowym, co równie˝ ma nieba- gatelny wp∏yw na wzrost iloÊci przesy- ∏ek, g∏ównie mi´dzynarodowych. Ten bardzo pozytywny trend obserwujemy równie˝ na rynku krajowym. Wzrost in- westycji, coraz bardziej aktywna pro- mocja krajowych produktów i polskiej marki dodatkowo wzmacniajà tak szyb- ki wzrost rynku” – zaznacza prezes za- rzàdu DPD Polska. „Warto pami´taç, ˝e w dalszym ciàgu cz´stotliwoÊç korzy- stania przez przedsi´biorstwa z naszej cz´Êci Europy z us∏ug transportu eks- presowego jest wielokrotnie ni˝sza, ni˝ w paƒstwach ‘starej’ Unii” – dodaje G.Kochman. Rynek KEP 2 w Polsce Arkadiusz Kawa 1 Akademia Ekonomiczna Poznaƒ Portal www.KEP.pl 1 Arkadiusz Kawa pracuje w Katedrze Logistyki i Transportu Akademii Ekonomicznej w Poznaniu oraz prowadzi portal www.KEP.pl (przyp. red.). 2 Rynek przesy∏ek kurierskich, ekspresowych, pocztowych (przyp. red.). 3 Jeszka A.M., Kawa A., Raport na zlecenie Forum Przewoêników Ekspresowych – Polska bran˝a przesy∏ek ekspresowych, Akademia Ekonomiczna w Po- znaniu, Poznaƒ 2003. 4 A.T. Kearney, European CEP Market. Market Structure and Trends – Key Findings, May -June 2008. 5 WartoÊç europejskiego rynku (Europa 16) szacowana jest na 42,7 mld euro.