DALGACIK DÖNÜŞÜMÜ KULLANILARAK BİR YOLCU OTOBÜSÜ ALTERNATÖRÜNÜN SICAKLIK DEĞİŞİMİNİN İSTATİSTİKSEL ANALİZİ Tahir Çetin AKINCI 1 , Sezai TAŞKIN 2 , Serhat ŞEKER 3 , Habib KAYMAZ 4 1 Marmara Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Elektrik Eğitimi, Kadıköy / İstanbul. e-posta: cetinakinci@marmara.edu.tr 2 Marmara Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Elektrik Eğitimi, Kadıköy / İstanbul. e-posta: staskin@marmara.edu.tr . 3 İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Fakültesi 34469 Maslak/İstanbul. e-posta: seker@elk.itu.edu.tr 4 Mercedes-Benz Türk A.Ş. Test Merkezi-Hoşdere-İstanbul. e-posta: habib_kaymaz@mercedes-benz.com . ABSTRACT In this study, based on power loading temperature of an intercity bus generator has been investigated using the wavelet transformation technique. To obtain real temperature data from the bus generator, vehicle was driven total 456 km. While collecting generator temperature data, interior lighting lights on/off locations, air conditioner operation position and bus headlights situations have considered. All along the road, current and voltage changes of bus generator was saved using the NI DIAdem program. For wavelet analysis MATLAB program was used. While measuring two alternator temperature,battery and environment temperatures have been measured. Anahtar Kelimeler: Dalgacık dönüşümü, araç generatörü, yol datası, generatör sıcaklık analizi. 1. GİRİŞ Sıcaklık ölçümleri için çok çeşitli yöntemler bulunmakta olup, günümüzde en çok kullanılan yöntemlerden birisi de termokupllarla Sıcaklık Ölçme Tekniği’dir. Bu ölçüm tekniği tek tek ölçüm değeri alma metoduna imkan tanısa da asıl kullanım şeklini ‘Veri toplama cihazları’ ile kazanmıştır. Endüstrinin her alanında olduğu gibi otomotiv sektöründe de genelde sıcaklık ölçümünden sıkça faydalanılır. Elde edilen veriler birçok matematiksel yöntemler kullanılarak analizi yapılır ve gerekli geliştirmeler bu çerçevede gerçekleştirilir. Yapılan analiz çalışmalarında Fourier ve dalgacık dönüşümlerinden de sıklıkla yararlanılmaktadır. Fourier analizi herhangi bir sürekli işaretin sinüs ve kosinüs bileşenlerine ayrılması temeline dayanmaktadır. Fourier dönüşümü sonucu hesaplanan frekans bilgisi belirli bir zaman süresi boyunca ortalama değere eşittir. Eğer bir işarette çok kısa süreyle geçici bileşenler oluşursa, Fourier dönüşümü sonucunda bu işaretin yeri kaybolur. Kısa pencereli Fourier dönüşümünün kullanılmasıyla belirli frekanstaki geçici olayların oluştuğu an belirli bir hata ile bulunabilir. Fakat, bu durum çoklu çözünürlüğe uygun olmayıp, diğer frekans bileşenleri bu yöntemde görülememektedir[1]. 2. DALGACIK DÖNÜŞÜMÜ ve ÇOK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ ANALİZ Dalgacık dönüşümü, Fourier dönüşümü gibi durağan ve durağan olmayan işaret analizinde kullanılan ve bir işareti farklı ölçeklerdeki çözünürlük seviyelerinde tek bir fonksiyonu genişleterek ayrıştıran, önemli bir matematiksel yöntemdir. Dalgacık dönüşümünü Fourier dönüşümünden ayıran en öneli özellik, Fourier dönüşümünde bir işaretin global temsili verilirken dalgacık dönüşümü, verilen bir işaretin yerel(hem zaman hem de frekansta) temsilini sağlar. Bu yüzden geçici bozucu olaylarda gerekli zaman- frekans çözünürlüğünde işaret analizi için oldukça uygundur[1]. Dalgacık analizi en iyi, kısa süreli yüksek frekansl ı ve uzun süreli düşük frekansl ı bileşenlerden oluşan sinyallerde başarıl ı olur. Farkl ı frekanslarda çözünürlüğü deği ştirme yaklaşımı "dalgacık paketleri" olgusunu anlatarak açı klanabilir. Sinyale bağlı olarak, Heisenberg