___________________________________________________________________ 20 - 21 Ekim 2011, YTÜ 1 “DUYUSAL HACİM” Araş. Gör. Aylin AYNA, Araş. Gör. F. Sinem DOMANİÇLİ Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Bina Bilgisi Ana Bilim Dalı e-mail: aylin.ayna@msgsu.edu.tr , sinem.domanicli@msgsu.edu.tr Anahtar kelimeler: mekân, duyusallık, algı, enformel eğitim, workshop/atölyeler 1. GİRİŞ Mekân kavramı fiziksel varlığının ötesinde, “bir nesne olarak mekân”dan öte, çok boyutlu bir oluşumdur. İnsan; mekânın fiziksel varlığının öznesi olarak onunla, bir bütün hâlinde, zihinsel, algısal ve bedensel iletişime girmektedir. Kurulan bu etkileşim ve iletişim, süreç olarak ele alındığında, “gerçeklik” ile başlamaktadır. Duyumsama süreci, psikolojik-kültürel -sosyal etmenler ile şekillenen algı süreci ve sonucunda oluşan imgeler, bu imgelerin kişisel ve toplumsal bellek ile ilişkilenmesi, şekillenmesi ve çeşitlenmesi ile zihinde, mekâna dair bir imgelem oluşmaktadır. Mekânın (ve aslında “gerçeklik” olarak adlandırılan her durumun), bu algılanma ve deneyimlenme süreci incelendiğinde sürecin başlangıcında yer alan duyumsama eyleminin ve bedenin reseptörleri konumundaki duyuların önemi ve etkisi görülmektedir. Bu bakış açısıyla mekân tasarımında mimarlık öğrencilerinin tasarlama sürecinde ve tasarlanan mekânların fiziksel gerçekliğinde “duyular” ve “beden” üzerine tartışabilmesi; yer, mekân, uzam kavramlarının tasarım sürecine dâhil olabilmesine ve mekânın salt fiziksel varlığının ötesinde onu deneyimleyen özne ile kurduğu ilişkiye dair bir farkındalık geliştirebilmesi amacıyla bir atölye çalışması düzenlenmiştir. Çalışma kapsamında J. Pallasmaa, M. Merleau-Ponty, J. Berger, G. Bachelard, R. Sennett gibi kuramcıların zihinsel ve bedensel algı, görme ve deneyim üzerine söylemleri temel alınarak, çeşitli videolar (human steps dans grubu performansları, non-newtonian sıvı yapısına dair videolar, ses-titreşim- hacim ilişkisini görselleştiren videolar vb), 2008 Venedik Bienal‟inde Yunan Pavyonu‟nda yer alan işitme duyusu ve Atina üzerine yapılmış olan “Athens by