E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 2007 E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences 2007 Cilt/Volume 24, Sayı/Issue (1-2): 01–09 © Ege University Press ISSN 1300 - 1590 http://jfas.ege.edu.tr/ Sığacık (Seferihisar-İzmir) Bölgesi Ağ Kafeslerde Yapılan Balık Yetiştiriciliğinin Sucul Ortama Olan Etkilerinin Araştırılması Ender Orçun, *Uğur Sunlu Ege Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, 35100, İzmir, Türkiye *E mail: ugur.sunlu@ege.edu.tr Abstract: Investigation on impacts of coastal cage aquaculture to aquatic environment in Sığacık (Seferihisar, Izmir) region. The impacts of marine cage aquaculture on the environment were evaluated by studying the water quality of Sığacık Bay. A fish farm that belongs to Hünkar Company is located in this area. This study was conducted to examine the variations in water column of fish farms. Therefore, nutrients (inorganic ammonium, nitrate, nitrite, silicate and phosphate), magnesium, calcium, pH, dissolved oxygen, salinity, organic material in water column was investigated monthly. These parameters are important for effective farm management and sustainable aquaculture. As a result of this research, we have found that these areas have been polluted by fish farms. But this pollution level is not reached to dangerous scale which is parallel to water quality criteria. Key Words: Marine aquaculture, environmental impacts, Sigacık region. Özet: Denizel ağ kafeslerde yapılan akuakültürün çevreye etkisi Sığacık Körfezi’nde su kalitesi çalışmaları yapılarak değerlendirildi. Hünkar Ltd. Ştd.’ne ait balık çiftliği Sığacık Körfezi’nde yer almaktadır. Bu çalışmada balık çiftliklerinin su sütununa olan etkileri incelenmiştir. Bu amaçla, besleyici tuzlar (inorganik amonyum, nitrat, nitrit, silikat, fosfat), magnezyum, kalsiyum, pH, çözünmüş oksijen, tuzluluk, organik madde miktarları aylık olarak incelenmiştir. Bu parametreler etkili çiftlik yönetimi ve sürdürülebilir akuakültür için son derece önemlidir. Araştırma sonucunda bölgede su kalitesi kriteri ile anlamlı ama tehlikeli olmayan boyutlarda bir kirlilik gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Denizel akuakültür, çevresel etkiler, Sığacık bölgesi. Giriş Son yıllarda, yeni besin kaynaklarına ve akuakültür ürünlerine artan ihtiyaç nedeniyle dünya çapında su ürünleri üretimi artmıştır. Bu gelişme, kar ve girdi bakımından olumlu etkiler yaratırken, kirlilik, alan kullanımı bozuklukları veya biyolojik çeşitlilikte değişim gibi olumsuz çevresel etkilerle rahatsızlık oluşturmaktadır. FAO, akuakültürü; denizel organizmaların, balık, kabuklu-eklembacaklı ve denizel bitkilerin üretimi şeklinde tanımlamıştır (FAO, 1997). Kıyısal akuakültürün genişlemesi önemli sosyo- ekonomik faydalar doğurmasına karşın önemli ekolojik değişimlere neden olur. Ekolojik değişimin türü ve alanı akuakültürün metoduna, üretimin miktarına, kıyısal alanın fiziksel, kimyasal ve biyolojik karakterine bağlıdır. Çoğu yoğun balık yetiştiriciliği yapılan sistemlerde ana girdi balık yemidir. Kısmen balık biyoması, kısmen organik katı maddeler veya çözünmüş maddeler, örneğin; karbon, azot, fosfor; artık yem, dışkı, böbrek ve solungaçlardan boşaltım şeklinde sisteme girer. Diğer kirleticiler ise hastalıkları iyileştirmek için kullanılan değişik formülasyondaki ilaçların kalıntılarıdır. Bugüne kadar yapılan çalışmalarda akuakültürün ekosisteme çok az olumsuz etki yaptığı kabul edilmiştir (Barg, 1992). Buna rağmen, bazı kıyısal bölgelerde örneğin; Avrupa’da yoğun balık yetiştiriciliği yapılan işletmelerde, Güneydoğu Asya ve Latin Amerika’daki karides işletmelerinde çevresel bozunmalar rapor edilmiştir (Barg, 1992; Sreenivason, 1995). Akuakültürün olumsuz etkisini azaltmak için dünyadaki birçok hükümet sucul ortamın kirliliğinin azaltılması, balık çiftliklerinde sürdürülebilir üretim modellerinin oluşturulmasına yönelik politikaları benimsemişlerdir. İspanya’da National Advisory Council For Sea Farms (JACUMAR) tarafından 6 Kasım 2000 yılında bir protokol kabul edilmiştir (Azti, 1999). Protokole göre: suyun fiziko- kimyasal ortam parametrelerinden birisi olan çözünmüş oksijen değerinin 5.6 mgL -1 üzerinde olması veya %80 doygunluk değerini göstermesi; düzenli olarak izlenmesi gerekli ortam değişkenlerinin sıcaklık, tuzluluk, bulanıklılık, askıdaki katı madde olduğu; yem atıklarının kontrolü, su hareketlerinin izlenmesi, ölçümlerin aylık olarak düzenli yapılmasının gerekliliği; 15 m.’den az su sütunu derinliğine sahip bölgelere kafes kurulmaması; 10 yıllık rüzgar değerlerinin toplanarak değerlendirilmesi; kurulacak tesisin bölgede bulunan diğer endüstri faaliyetlerine, turizm ve navigasyona engel olmamasını; biyolojik çeşitlilik üzerinde olumsuz etki yaratılmamasını, önermektedir. Bu çalışma, İzmir ili Seferihisar ilçesi Sığacık bölgesinde Sparus aurata (Lin., 1758) (Çipura) ve Dicentrarchus labrax (Lin., 1758) (Levrek) yetiştiriciliği yapılan Hünkar Ltd. Şti.’ne ait ağ kafeslerde gerçekleştirilmiştir. Ağ kafesler ve 200m. ötesinde bir referans bölgesi seçilerek bazı çevresel değişkenlerin derinliğe bağlı değişimleri aylık olarak incelenmiştir İncelenen su kalite kriterleri pH, sıcaklık, tuzluluk,