Farmaceutisch Tijdschrift voor België - maart 2013 28 Rivaroxaban (Xarelto ® ): gids voor de apotheker J. Douxfils 1 , S. Michel 1 , C. Beauloye 2 , M. Goethals 3 , P. Hainaut 2 , H. Heidbuchel 4 , C. Hermans 2 , B. Ickx 5 , K. Jochmans 6 , S. Motte 5 , F. Mullier 1,7 , A. Peeters 2 , C. Scavée 2 , P. Sinnaeve 4 , M. Sprynger 8 , V. Thijs 4 , C. Vandenbroeck 9 , E. Vandermeulen 4 , P. Verhamme 4 , J-M. Dogné 1 MeSH-termen Rivaroxaban; Agents, Anticoagulant; Atrial Fibrillation; Thrombosis, Venous; Primary prevention; Secondary prevention. Trefwoorden Rivaroxaban, nieuwe orale anticoagulantia, voorkamerfibrillatie, veneuze trombose, preventie. Samenvatting Rivaroxaban (Xarelto ® ) behoort tot de nieuwe orale anticoagulantia en heeft vele potentiële voordelen ten opzichte van vitamine K-antagonisten. Het heeft een voorspelbaar antistollingseffect dat bovendien geen regelmatige biologische monitoring vereist. Het middel heeft tevens een meer gunstig interactieprofiel met andere geneesmiddelen en voeding. Door de belangrijke risico’s verbonden aan over- of onderdosering is nauwgezette opvolging van het optimaal gebruik van deze nieuwe antistollingsmiddelen door de patiënten noodzakelijk. In dit artikel geven we de apotheker beknopte aanbevelingen over het praktische gebruik van Xarelto ® , ongeacht de indicatie. Dit artikel is een bewerking van de praktische gebruiksgids van rivaroxaban en is tot stand gekomen via consensusvorming binnen een groep van onafhankelijke Belgische experts op vlak van trombose en hemostase. Summary Rivaroxaban is one of the new oral anticoagulants (NOACs) (recommended as reference treatments when a long- term anticoagulation is needed). It has many potential advantages in comparison with Vitamin K Antagonists (VKA). It has a predictable anticoagulant effect and does not theoretically require biological monitoring. It is also characterized by less food and drug interactions. However, due to major risks associated with over- and under-dosage, its optimal use in patients should be carefully followed by health care professionals. The aim of this article is to provide recommendations for pharmacists on the practical use of Xarelto ® in its different approved indications. This document is adapted from the practical user guide of rivaroxaban which was developed by an independent group of Belgian experts in the field of thrombosis and haemostasis. 1. Université de Namur, Namur 2. Cliniques Universitaires Saint-Luc, Woluwé Saint-Lambert 3. H.-Hartziekenhuis, Roeselare-Menen 4. Universitair Ziekenhuis Leuven 5. Hôpital Erasme, ULB, Bruxelles 6. Universitair Ziekenhuis Brussel 7. CHU UCL Mont-Godinne-Dinant, Yvoir 8. CHU du Sart-Tilman, Liège 9. Universitair Ziekenhuis Antwerpen, Edegem a. De indicaties van Xarelto ® waarvoor in België terugbetaling is voorzien zijn: - Preventie van postoperatieve veneuze trombo- embolie (VTE) bij volwassen patiënten die electieve orthopedische chirurgie met totale heup- of knieprothese ondergingen (Bf); - Preventie van cerebrovasculair accident (CVA) en van systemische embolie (SE) bij volwassen patiënten met niet-valvulaire voorkamerfibrillatie geassocieerd met een of meer andere volgende risicofactoren: voorgeschiedenis van CVA, van transient ischaemic attack (TIA) of van systemische embolie; linkerventrikelejectiefractie <40%; symptomatisch hartfalen, klasse ≥ 2 van de New York Heart Association (NYHA-classificatie); leeftijd ≥ 75 jaar; leeftijd ≥ 65 jaar geassocieerd met een van de volgende aandoeningen: diabetes, arteriële hypertensie of coronaire aandoening (het aantal terugbetaalbare verpakkingen houdt rekening met een dosis van 1 x 20 mg per dag, zolang de dosering wordt gebruikt overeenkomstig de bepalingen vermeld in de samenvatting van de productkenmerken (SKP) van Xarelto ® , in het bijzonder met betrekking tot de nierfunctie); - De behandeling van diepe veneuze trombose (DVT) en de preventie van recidiverende DVT en longembool (LE) na acute DVT volgens de aanbevolen doseringen. De specialiteit wordt niet terugbetaald bij patiënten met een creatinineklaring <15 ml/min, bij wie het gebruik ervan niet is aanbevolen. De terugbetalingsperiode per DVT is afhankelijk van de nood aan behandeling en kan variëren van 3 tot maximaal 12 maanden na het begin van de DVT. 1. Inleiding Onlangs verkregen verschillende nieuwe orale anticoagulantia (NOACs) een vergunning voor het in de handel brengen voor bepaalde indicaties. Diverse regelgevende instanties hebben dabigatran etexilaat (Pradaxa ® ), een trombine - inhibitor, en de factor Xa- inhibitoren (FXa) rivaroxaban (Xarelto ® ) en apixaban (Eliquis ® ) goedgekeurd voor de preventie van trombo-embolie bij electieve orthopedische chirurgie met totale heup- of knieprothese [1-3] . Pradaxa ® en Xarelto ® kregen van de Food and Drug Administration (FDA) [4, 5] en het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) [1, 2] eveneens een gunstig advies voor de preventie van cerebrovasculaire accidenten (CVA) bij patiënten met niet-valvulaire voorkamerfibrillatie. In België zal de recente terugbetaling van deze specialiteiten voor deze laatste indicatie ongetwijfeld leiden tot een groter gebruik van deze producten a . Ook Eliquis ® kreeg op 21 september 2012 positief advies van het EMA voor dezelfde indicatie [6] . Xarelto ® is de eerste directe factor Xa-inhibitor die eveneens goedkeuring van het EMA kreeg voor de behandeling van diepe veneuze trombose (DVT) en longembool [2] . Deze geneesmiddelen worden verkregen door chemische synthese en hebben veel voordelen. Ze zijn beschikbaar in orale vorm, werken snel, richten zich op één specifieke stollingsfactor, en hebben een voorspelbaar anticoagulerend effect waardoor regelmatige biologische opvolging niet nodig is. Ze hebben daarnaast een meer gunstig interactieprofiel met geneesmiddelen en voeding dan de vitamine K-antagonisten, die voorheen de eerste keuze waren indien orale antistolling noodzakelijk was (de in België beschikbare vitamine K-antagonisten zijn acenocoumarol (Sintrom ® ), warfarine (Marevan ® ) en fenprocoumon (Marcoumar ® )). In dit artikel geven we de apotheker beknopte aanbevelingen over het Farmaceutisch Tijdschrift voor België Praktijk