Živče Šarkočević 1 , Miodrag Arsić 2 , Marko Rakin 3 , Aleksandar Sedmak 4 IZRADA ŠAVNIH CEVI OD ČELIKA POVIŠENE ČVRSTOĆE I ISPITIVANJE POKAZATELJA KVALITETA FABRICATION OF HIGH STRENGTH SEAM WELDED STEEL TUBES AND QUALITY INDICATOR TESTING Stručni rad / Professional paper UDK /UDC: 621.774.2:669.15 621.791.05:669.15-462 Rad primljen / Paper received: 16.8.2008. Adresa autora / Author's address: 1) Visoka tehnička škola strukovnih studija, Zvečan- Kosovska Mitrovica, zivcesarkocevic@yahoo.com 2) Institut za ispitivanje materijala – IMS, Beograd 3) Tehnološko–metalurški fakultet Univerziteta u Beogradu 4) Mašinski fakultet Univerziteta u Beogradu Ključne reči • spiralno zavarene cevi • uzdužno zavarene cevi • parametri zavarivanja • ispitivanja šavnih cevi • kvalitet zavarenih spojeva Keywords • spiral welded tubes • longitudinal welded tubes • welding parameters • welded tubes testing • quality of welded joints Izvod Izbor čelika, dimenzija i načina proizvodnje šavnih cevi je deo procesa konstruisanja, jer je u uskoj vezi sa funkci- jom cevi kao konstrukcijske celine u određenim uslovima eksploatacije za predviđeni vek trajanja. Kvalitet zavarenih spojeva u procesu proizvodnje šavnih cevi definiše se karakteristikama koje cevi moraju imati da bi zadovoljile određene zahteve, što se postiže izborom odgo- varajućih postupaka i parametara zavarivanja, sprovođenjem programa kontrole svih tehnoloških operacija u njihovoj izradi i mehaničkim i tehnološkim ispitivanjima otpornosti i deformacije osnovnog materijala i zavarenih spojeva cevi. U radu su prikazani rezultati istraživanja pokazatelja kvaliteta šavnih cevi izrađenih od čelika povišene čvrstoće X60 i J55, namenjenih za izradu cevi za naftovode, gaso- vode i bušotine. Spiralno zavarene cevi izrađuju se zavari- vanjem pod praškom (EPP), a uzdužno zavarene, visoko- frekventnim postupkom zavarivanja (VF). Abstract The selection of steel, the dimensions and methods of fabricating seam welded steel tubes are closely connected to the function of tube as a whole structure in specific working conditions, for a calculated service life. The quality of welded joints in the fabrication process of seam welded tubes is defined by properties the tubes must possess in order to satisfy defined requirements, and can be achieved by choosing appropriate procedures and welding parameters, by following control programmes in all fabri- cating operations, and through mechanical and technology stress and strain tests of base metal and seam welded joints. In the paper are described quality indicator research results of seam welded tubes made of high strength steels X60 and J55, dedicated for producing oil and gas pipelines and in oil wells. Spiral welded tubes are produced by submerged arc welding (SAW), and the longitudinal welded pipes by high frequency welding technique. UVOD Čelici za izradu šavnih cevi treba da zadovolje određene zahteve čvrstoće, krutosti, tehnologije izrade, radnih uslova (kao što su temperatura i agresivnost sredine), i cene. Niskougljenični čelici, normirani DIN 1626, namenjeni za INTRODUCTION Steels for seam welded tubes must satisfy certain require- ments of stiffness, strength, manufacturing process, working conditions (temperature and environmental influence), and price. Low carbon steels, according to DIN 1626, for pro INTEGRITET I VEK KONSTRUKCIJA Vol. 8, br. 2 (2008), str. 81–98 STRUCTURAL INTEGRITY AND LIFE Vol. 8, No 2 (2008), pp. 81–98 81