Jarosław Gabryelski, Marek Zabłocki, Maciej Sydor „Biomechaniczne aspekty użytkowania samochodu przez osobę z dysfunkcją motoryczną”, w „Mechanika w Medycynie” nr 9 pod red. M. Korzyńskiego i J. Cwanka. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej. Rzeszów 2008 (s. 49-54), ISSN 1427-0374. IX Seminarium Naukowe "Mechanika w Medycynie”, 19 - 20 września 2008 r. Rzeszów - Boguchwała 49 Biomechaniczne aspekty użytkowania samochodu przez osobę z dysfunkcją motoryczną w świetle dwoistej funkcji kręgosłupa w biomechaniźmie oraz jego roli w procesie powstawania przeciążeń. Jarosław Gabryelski 1 , Marek Zabłocki 2 , Maciej Sydor 3 1. Wprowadzenie 1.1. Spośród różnych układów i narządów ciała ludzkiego kręgosłup stanowi wyjątkowo przekonujący przykład nierozdzielności struktury i funkcji, mówiąc inaczej, jest to obraz wyjątkowo ścisłych powiązań pomiędzy budową a czynnością. Należy tu zwrócić szczególną uwagę na fakt, iż kręgosłup może spełniać zarówno rolę podstawy jak i łańcucha biokinematycznego w biomechaniźmie. Zaburzenia czynnościowe narządu ruchu są do tej pory stosunkowo mało znanym obszarem wiedzy medycznej zajmującym się prawidłowym działaniem narządów i tkanek, które wchodzą w jego skład. Należy jednak sądzić, że nieprawidłowe funkcjonowanie mięśni, wiązadeł, ścięgien, torebek stawowych, powięzi, są zdecydowanie najczęstszą przyczyną dolegliwości bólowych w całym przebiegu choroby przeciążeniowej. Bóle w odcinku lędźwiowym oraz szyjnym kręgosłupa stały się w dzisiejszych czasach problemem społecznym [Adams M., Dolan P.(1991); Burklein D, Lochmuller E. (2001); Dimnet J., Fischer L., Gonon G. (1988); Kabsch A. (1990); Kabsch A. (1994); Kabsch A. (1996); White A.A., Panjabi M.M. (1986)]. W Polsce zespoły bólowe kręgosłupa zaczęły stawać się problemem zdrowotnym w latach siedemdziesiątych. Obecnie są one także problemem społecznym. Badania epidemiologiczne z początku lat osiemdziesiątych [ Kabsch A. (1990), Kabsch A. (1990), Kabsch A. (1996,1997), Kabsch A., Mikołajczyk W. (1996), Marcinkowski J.T., (1990) , Sobczak Zd., Fidelski R., Kozłowski W., Topolska A. (1990) , Sobczak, Zd., Hagner W., Fidelski R. (1990), Talar J. (1994)] wykazały u nas w kraju zupełnie nową sytuację zdrowotną populacji wieku produkcyjnego. Obok (znanej już wcześniej) 1/3 populacji dorosłych z różnymi chorobami układu krążenia, także około 1/3 tej populacji cierpi z powodu chorób przeciążeniowych układu ruchu, w tym najczęściej kręgosłupa. Najbardziej niepokoi to, iż zespoły bólowe kręgosłupa obejmują coraz młodszych ludzi, nierzadko przed trzydziestym rokiem życia [Kabsch A. (1994), Kabsch A. (1997), Kabsch A., Mikołajczyk W. (1996), Karski T. (1996), Karski T. (2000) ]. Należy sądzić, że w grupie osób po urazie rdzenia u których funkcje stabilizatorów biernych i czynnych zostały trwale uszkodzone problemy te występują równie często jeśli nie częściej. Można przypuszczać, że sytuacja ta ma miedzy innymi związek z kumulowaniem się mikrourazów, powstających na skutek przeciążeń w odcinku szyjnym i lędźwiowym kręgosłupa, wynikających z rodzaju specyficznej aktywności fizycznej dnia codziennego. 1 Dr Jarosław Gabryelski; Akademia Wychowania Fizycznego im. E. Piaseckiego; Wydział Wychowania Fizycznego; IWFiS; Katedra Biomechanik; Park Wilsona 1 pok. 31; 60-775 Poznań ; email: gabryelski@awf.poznan.pl; tel. (61)8658113 (w.106). 2 Dr inż. Marek Zabłocki; Politechnika Poznańska; Wydział Maszyn Roboczych i Transportu; ISSiT; Zakład Metod Projektowania Maszyn; ul. Piotrowo 3; 60-965 Poznań; email: Marek.Zablocki@put.poznan.pl; tel. (61)6652056; kom. 502879296. 3 Dr inż. Maciej Sydor; Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu; Wydział Technologii Drewna; Katedra Obrabiarek i Podstaw Konstrukcji Maszyn; ul. Wojska Polskiego 28; 60-637 Poznań; email: sydor@au.poznan.pl; tel. (61)8466144; kom.508275439.