Med. Weter. 2019, 75 (2), 67-77 67 Artykuł przeglądowy Review DOI: dx.doi.org/10.21521/mw.5983 Problem oceny i utrzymania prawidłowego poziomu znieczulenia ogólnego u koni stanowi duże wyzwa- nie, mimo ciągłych badań oraz postępu techniki, ze względu na znaczące ryzyko anestetyczne. U ludzi śmiertelność spowodowana samym procesem znieczu- lenia ogólnego utrzymuje się na poziomie 0,01% (26), natomiast u małych zwierząt 0,1% – u psów 0,05% i kotów 0,11% (11). U koni natomiast ryzyko wzrasta 10-krotnie w porównaniu do innych gatunków, bo wynosi od 1% do 2% w zależności od rodzaju prze- prowadzanego znieczulenia, aż po 10% w przypadku laparotomii nagłych. Wartości znacznie się różnią w zależności od przeprowadzonego badania. Według najnowszych badań prowadzonych przez Johnstona (24, 25) w wielu centrach leczenia kształtują się na poziomie 0,9% w przypadku wyłączenia zabiegów laparotomii oraz 1,6-1,9%, gdy wlicza się te zabiegi do ogólnych statystyk. Czym spowodowana jest tak wysoka śmiertelność u tych zwierząt? Czynniki wpływające na śmiertelność można podzielić na niezależne od człowieka (cechy indywidualne zwierzęcia) oraz zależne od niego. Czynniki niezależne od człowieka: • wiek zwierzęcia – najbardziej zagrożone są źre- bięta w wieku poniżej 1 miesiąca, ze względu na intensywny rozwój układu nerwowego oraz odporno- ściowego i innych narządów, oraz osobniki powyżej 14. roku (25), • rasa – np. Quarterhorse – większe ryzyko wystą- pienia poanestetycznych schorzeń mięśni, wynikające ze zbyt wysokiego poziomu potasu, • stan kliniczny zwierzęcia – kwalifkacja do grupy ASA (ocena stanu klinicznego pacjenta w zależno- ści od zaawansowania choroby i ogólnych czynni- ków zdrowotnych wg schematu Amerykańskiego Stowarzyszenia Anestezjologów; skala ta obejmuje 5 stopni), • indywidualna podatność i wrażliwość na leki anestetyczne. Czynniki zależne lub niezależne od człowieka: • rodzaj wykonywanego zabiegu i jego okoliczności – wszystkie sytuacje nagłe, takie jak złamania, kiedy koń jest w pełnym treningu (operacje osteosyntezy); u koni wykonuje się też często zabiegi o wysokim Monitoring znieczulenia ogólnego u koni – przegląd metod i stan wiedzy OLGA DREWNOWSKA, BARBARA LISOWSKA*, BERNARD TUREK Katedra Chorób Dużych Zwierząt z Kliniką, SGGW ul. Nowoursynowska 100, 02-797 Warszawa *Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Szpital Zachodni im. Jana Pawła II, ul. Daleka 11, 05-825 Grodzisk Mazowiecki Otrzymano 20.02.2018 Zaakceptowano 26.03.2018 Drewnowska O., Lisowska B., Turek B. Equine general anesthesia monitoring – review of the methods and current knowledge Summary The high anesthetic mortality rate and high number of the postanesthetic side effects in horses generates the need for precise assessment of Central Nervous System depression caused by the anesthetic agents. The factors which infuence the degree of CNS depression can be human-dependent (i.e. veterinarian level of education), conditionally human-dependent (i.e. type of surgery performed) or not human-dependent (i.e. breed, individual susceptibility to anesthetics). In order to monitor and assess the level of equine anesthesia, the modifed Guedel scale is used currently. There are 3 types of monitoring according to its accuracy: basic, routine and used in special cases. The monitored vital parameters can give either direct or indirect measurement on the cardiovascular and respiratory system during anesthesia. In this paper the types of measurement techniques and the practical use of ECG, pulse, eye signs, arterial blood pressure, body temperature, pulse oximetry, capnography, end tidal anesthetics concentration and blood gases were described. More parameters can be measured, but not all of them can be used in everyday practice, because of the complicated invasive technique. Currently the research are led on direct monitoring of CNS through intraanesthetic EEG analysis. Keywords: anesthesia monitoring, equine anesthesia, vital signs, anesthesia level assessment