“SELCEN” ADI HAKKINDA * Fatma ÖZKAN ** Özet: Milletlerin ad verme geleneğinde, sosyal, kültürel ve siyasî tabakalar arasında zamana göre değişebilen farklı anlayışlarla karşılaşılmaktadır. Türk kişi adlarını, adın veriliş sebebi, anlamı, görevi, dil bilgisi özellikleri gibi hususları göz önünde bulundurarak değişik biçimlerde sınıflandırmak ve değerlendirmek mümkündür. Türkiye Türklerinde ise adların dinî, kültürel ve siyasî eğilimlere göre tercih edildiğine tanık olunmaktadır. Bu makalemizde Dede Korkut Kitabı’nda altıncı destan olarak yer alan Ḳañlu Ḳoca Oġlı Ḳan Turalı Boyundaki merkezî kadın kahraman Selcen adının anlamı, kökeni ve destan metnindeki bağlamı gibi hususlar üzerinde durulacaktır. Dede Korkut Kitabı üzerinde çalışan ve Arap harfli metni yayımlayan Korkutşinasların “Salcan”, Selcen, Selcan gibi farklı biçimlerde okudukları bu adın kökeninin değerlendirileceği bu makalede, Selcen sözünün tarihî ve çağdaş Türk Lehçelerindeki kullanımları da örneklerle açıklanacaktır. Anahtar Kelimeler: Selcen kelimesinin kökeni, Türk kişi adları, destan, Dede Korkut ABOUT THE NAME OF “SELCEN” Abstract: In the tradition of naming nations, different understandings are encountered between social, cultural and political strata that can vary according to time. It is possible to classify and evaluate Turkish person names in different forms by taking into account the reasons for the name, meaning, function and grammatical characteristics. In Turkish Turks, it is observed that names are preferred according to religious, cultural and political tendencies. This article will focus on the meaning, origin and context of the name of Selcen, the central female heroine in Ḳañlu Ḳoca Oġlı Ḳanṭuralı which takes place as the sixth epic in the book of Dede Korkut. In this article in which the origin of this name will be evaluated by Korkutşinas working on the book of Dede Korkut, publishing the Arabic letter text and reading this name in different forms such as “Salcan”, Selcen, Selcan, the usage of the word Selcen in historical and contemporary Turkish dialects will be explained with examples. Key words: the origin of the word Selcen, Turkish person names, saga, Dede Korkut Kişi adları ile milliyet kavramı arasında yakın bir ilgi vardır. Milletlerarası hüviyet kazanmış dinî ve kültürel kaynaklı bazı kişi adlarını bir kenara bırakırsak, ilk defa karşılaştığımız bir insanın adından hareketle milliyetini tahmin etmemiz genellikle mümkün olabilir. Bir milletin ad verme geleneğinde, verilen adın niteliği ve kaynağı konusunda o milleti teşkil eden sosyal, kültürel ve siyasî tabakalar arasında zamana göre değişebilen farklı anlayışlar görülebilir. Türkiye Türklerinin ad verme geleneğinde de bu tür dinî, kültürel ve siyasî eğilimlere göre adlar verildiğine tanık oluyoruz. Din büyüklerinin veya Kuran'ın açılarak çıkan ilk ayetin adının, roman kahramanlarının, aile veya sülâle büyüklerinin, sevilen film yıldızlarının, ses sanatçılarının, sporcuların ve siyaset adamlarının, doğumu gerçekleştiren doktor veya ebenin, tarihî ve edebî şahsiyetlerin, ünlü komutanların, siyasî görüşü yansıtan kelime ve kavramların, belli bir meslek veya makama ait unvan ve rütbelerin, anlamı tam olarak bilinmemekle beraber bir dönem moda olmuş sözlerin, bazı canlı ve cansız varlıkların, tabiat olaylarının, * Bu makale ilk defa 1995 yılında Türk Dil Kurumunun neşrettiği Türk Dili Dergisi’nin 524. Ağustos ayı sayısında yayımlanmıştır. ** Prof. Dr., Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, E-posta: fatma.ozkan@hbv.edu.tr