Ürostomi ameliyatı hastaların sadece vücut yapısını değil aynı zamanda yaşam şeklini de değiştirmektedir. Yeni yaşama uyum sürecinde hastaların zihinsel ve ruhsal olarak desteklenmelerinin yanı sıra el becerileriyle stoma bakımı yönünden gelişimleri büyük önem taşır. Sürecin bu boyutunda stoma ve yara bakım hemşirelerinin çalışmaları çok özel bir yer işgal eder. Anahtar Kelimeler: Ürostomi, stoma ve yara bakım hemşiresi, stoma Urostomy surgery changes not only body structure but also lifestyle of the patients. Supporting patients both spiritual and mental as well as the development of their dexterity for the stoma care is important in the adaptation of their new life. During this process, stoma and wound care nurses have very special place. Key Words: Urostomy, stoma and wound care nurse, stoma Summary Özet Derleme / Review DOI: 10.4274/uob.228 Yaz›flma Adresi/ Address for Correspondence: Dr. Deniz Harputlu, İzmir Ekonomi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, İzmir, Türkiye Tel.: +90 232 488 85 69 E-mail: deniz.harputlu@ieu.edu.tr Geliş Tarihi/Received: 23.11.2014 Kabul Tarihi/Accepted: 23.12.2014 © Üroonkoloji Bülteni, Galenos Yayınevi tarafından basılmıştır. / © Bulletin of Urooncology, Published by Galenos Publishing. Üroonkoloji Bülteni 2015;14:8-12 Bulletin of Urooncology 2015;14:8-12 8 Ürostomili Hasta Bakımı İzmir Ekonomi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, İzmir, Türkiye The Care of Patient with Urostomy Dr. Deniz Harputlu Giriş Erkekler arasında daha yaygın olan mesane kanseri yaşamı tehdit edebilen önemli bir sağlık sorunudur (1). Bu kanser tüm maligniteler arasında ülkemizde üçüncü, Avrupa Birliği ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) ise dördüncü sıklıkta görülmektedir (2,3). Üriner diversiyon ameliyatları ileri evre mesane kanseri hastalarının cerrahi tedavisinde sistektomi sonrasında zorunlu olarak gerçekleştirilir. Ayrıca nörojenik mesane bozukluklarının ve doğumsal anomalilerin sağaltımında uygulanır. Farklı üriner diversiyon tekniklerinin tanımlanmış olmasına karşın üreterlerin kısa bir bağırsak segmenti aracılığıyla deriye ağızlaştırılması (ürostomi) hekimler tarafından daha fazla tercih edilmektedir (4,5). Stoma açılması bireyin ikinci bir kişiye bağımlılığını arttırdığı gibi fiziksel, psikolojik ve manevi anlamda kendini iyi hissetmesini engelleyerek yaşam kalitesinde bozulmaya yol açar (6,7,8,9). Stoma ile yaşama uyum sorunları, stoma komplikasyonları, cinsel sorunlar, uyku bozukluğu, yorgunluk, beden imajında bozulma, sosyal yaşam ve çalışma koşullarının etkilenmesi, maddi kaygılar gibi faktörlerden dolayı da bireylerin yaşam kalitesi azalır (10,11,12,13). Ürostomi ameliyatı ile hastaların çoğu yeni hayatlarına uyum süreci yaşamaya başlar. Sürecin sağlıkla kısa zamanda tamamlanabilmesi ameliyat öncesi ve sonrası dönemde mevcut hemşirelik bakımının yanı sıra stoma ve yara bakım hemşirelerinin desteğini gerektirir. Ameliyat Öncesi Dönem Hemşirelik Bakımı Ürostomi ameliyatı öncesi verilecek hemşirelik bakımı hasta eğitimi ve stoma bölgesinin işaretlenmesini olmak üzere iki bölümdür. Hasta Eğitimi Ameliyat öncesi hasta eğitimi, cerrahi sonrası kaygı, anksiyete ve ağrı düzeylerinin yanı sıra kullanılan analjezik miktarının, normal aktivitelere dönüş süresinin azaltılmasını sağlamaktadır (14,15,16,17). Ayrıca hastanın ameliyat sonrası dönemde stomaya uyumu ve bakımına katılımının sağlanması açısından da oldukça etkilidir. Ürostomi ameliyatı öncesinde hastanın stoma ve yara bakım hemşiresi tarafından değerlendirilmesi önemlidir. Bu sayede hastaya verilecek eğitimin içerik ve yöntemi belirlenir. Hasta ile ilk görüşmede “Doktorunuz hastalığınız ile ilgili size neler söyledi” ve “Hiç ürostomisi olan biri ile tanıştınız mı?” gibi sorular sorularak hastanın bilgi düzeyi değerlendirilmelidir. Tablo 1’de ameliyat öncesi değerlendirme kriterleri (18,19,20) ve Tablo 2’de değerlendirme sonrası hastaya özel eğitim planının içeriği verilmektedir (14,18,19,21,22). Ürostomi Bölgesinin İşaretlenmesi Stomaya uyumun ilk basamağı stomanın açılacağı bölgenin cerrahi öncesinde işaretlenmesidir (23). Böylece, ameliyat sonrası dönemde görülebilecek stomal ve peristomal komplikasyon oranları azalır ve yaşam kalitesinde artış sağlanır (24,25,26). Bu nedenle, tüm hastalarda stoma bölgesi ameliyat öncesinde konusunda uzman ve deneyimli hemşireler tarafından