Şehir ve Medeniyet Dergisi Journal of City and Civilization ISSN: 1308-8386 http://www.sehirvemedeniyetdergisi.org Mehmet Âkif’in Divan Şiiri ve Tasavvufla Münasebeti Emrullah Yakut * Öz Mehmet Âkif’in, Divan şiirine karşı hayatının farklı dönemlerinde birbirinden farklı yaklaşım- lar sergilediği görülür. Gençlik döneminde yazdığı ve Safahât’a dâhil etmediği, hatta imha ettiği âşıkane ve rindâne şiirleriyle adeta bir Divan şairi portresi çizer. Ancak Âkif’in Safahât’ın ilk kitabında yayımladığı şiirleri, dönemin anlayışına da uygun olarak cemiyet hayatından tablolar yansıtan realist ve didaktik tarzda manzumelerdir. 1925’te Mısır’a gidene kadar yayımlanan Sa- fahât’ın diğer kitaplarında ise vatanın uğradığı felâketler ve buhranlar karşısında şairin feryadı duyulur. Şair, toplumsal sorumluluk şuurunun bir yansıması olan bu şiirlerde millette mücadele bilincini inşa etme ve bu azmi uyandırma çabasındadır. Buna bağlı olarak, dönemin ruhuna uygun olmayan Divan şiiri ile insanları atalete ve miskinliğe sürükleyen bir çeşit tasavvuf anla- yışını şiddetle eleştirmiştir. Mısır’a yerleştikten sonra hareketli yılları arkasında bırakan şairin özellikle Gece, Secde ve Hicrân şiirlerinde metafizik bir anlam dünyasına açıldığı ve daha ön- ceden eleştirdiği Divan şiirine ait şarâb, meyhâne ve kadeh gibi remizleri de kullanmaktan geri durmadığı görülür. Bu makalede Âkif’in çeşitli hadiselerin tesiriyle farklılık arz eden şiir anlayı- şının takip ettiği seyir dönemsel olarak ele alınarak değişen ve sabit kalan yönleri tespit edilmiş, Divan şiiriyle bağlantılı olarak tasavvuf ve mutasavvıflara bakışı ve onlarla münasebeti irdelen- miştir. Çalışmada Âkif’in şiirleri başta olmak üzere mensur yazıları ve yakın arkadaşları tarafın- dan kaleme alınan biyografiler esas alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Mehmet Âkif, Safahât, Divan Şiiri, Tasavvuf, Sa‘dî, Mevlânâ * Doç. Dr., Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi E-mail: emrullahyakut@gmail.com Orcid: http://orcid.org/0000-0002-1268-1806 Geliş Tarihi: 19.05.2021 " # Kabul Tarihi: 24.06.2021