The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET October 2003 ISSN: 1303-6521 volume 2 Issue 4 Article 13 86 İlköğretim Öğrencilerinin Bilgisayar Deneyimleri ile Uzamsal Düşünme ve Geometri Başarıları Arasındaki İlişki Sinan OLKUN Abant İzzet Baysal Üniversitesi, solkun@ibu.edu.tr Arif ALTUN Abant İzzet Baysal Üniversitesi & Niğde Üniversitesi altunar@ibu.edu.tr ABSTRACT: The purpose of this study was to investigate the relationship among elementary school students’ computer experience, computer ownership and their achievement in geometry. Assesed were 297 fourth and fifth grade students from four different school sites. Results showed that students who have computer at home and have an earlier computer experience scored higher in geometry test than those who do not have computers and who do not have any earlier computer experience respectively. Results also showed that the difference is getting wider. It was concluded that measures should be taken to increase computer access in schools located in poorer socio-economic areas to decrease the social disequity. Keywords: Computer experience, geometry, spatial thinking, computer ownership Giriş Bilgisayarın okullarda ve okul dışında kullanımı gittikçe yaygınlaşmaktadır. Özellikle, Dünya Bankası tarafından desteklenen bir proje ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında 15 000 bilgisayar laboratuarının kurulması öğrencilerin bilgisayar teknolojileri ve uygulamaları ile daha erken yaşlarda tanışmalarını sağlama da önemli bir girişim olarak kabul edilebilir. Bunun sonucu olarak, ilköğretimin 4. ve 5. sınıflarından itibaren bazı okullarda seçmeli ders olarak bilgisayar dersi verilmektedir. Ayrıca, öğrenciler kendi evlerinde de bilgisayarla tanışma ortamı bulmakta; bazı öğrenciler ise bu imkanların hiç birisinden yararlanamamaktadır. Gerek okul içi gerekse okul dışı bilgisayar deneyimlerinin öğrencilerin başarısına ne ölçüde etki ettiği, özellikle de uzamsal düşünme ve geometri başarıları arasında bir ilişkinin olup olmadığının araştırılması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı ilköğretim öğrencilerinin bilgisayar sahibi olma ve çeşitli bilgisayar deneyimleri ile uzamsal düşünme ve geometri başarıları arasındaki ilişkileri araştırmaktır. Bilgisayar deneyimi Öğrenciler gerek okul içi gerekse okul dışı yollardan bilgisayar deneyimi edinebilmektedirler. Okulda ve evde bilgisayar deneyimi kazanımlarının, öğrencilerin değişik konulardaki okul başarılarına (örn., Attewell & Battle, 1998; Mumtaz, 2001) ve bilgi teknolojilerinden faydalanma yönünde gelişimlerine etkilerine (örn. Selwyn, 1998) sosyo-ekonomik farklılıklar (örn., Osin, Nesher, & Ram, 1994) ve cinsiyet (örn., Campbell, 2000) gibi değişkenlerle bakılmış; bu konuda, öğretim süreçlerinin tasarımı (Seels, 1995) ve özellikle bu yaş çocuklarının bilgisayar teknolojileri ile tanıştırılmasını amaçlayan eğitim programlarının yeniden yapılandırılması gerekliliği (Buckingham, 1999) konusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Okul içi deneyim çoğunlukla derse dayalı olmaktadır. İlköğretim okullarında okutulmakta olan bilgisayar dersinin içeriğine bakıldığında 3 temel amaç olduğu göze çarpmaktadır. Bunlardan birincisi öğrencilerin bilgisayarı dış görünüşü itibariyle tanımaları, açıp-kapamaları ve güvenlik kurallarını öğrenmelerini hedefleyen etkinliklerdir. İkincisi; öğrencilerin klavye, fare ve diğer parçaları kullanabilme becerilerini geliştirmeyi hedefleyen becerileri içermektedir. Üçüncü grupta ise daha çok içeriğe yönelik olarak, kelime işlemci bir programı kullanma, resim işleme programı kullanma ve eğitim içerikli çeşitli oyunlar oynama bulunmaktadır. Matematiksel başarı ile sosyo-ekonomik düzey değişkenlerinin bilgisayar destekli öğretim sürecindeki etkileşimini inceleyen Osin, Nesher ve Ram (1994), 15 okul üzerinde 5 yıl süren uzun süreli bir çalışma yürütmüşlerdir. Bu çalışmada araştırmacılar, farklı sosyo-ekonomik düzeyde bulunan öğrencilerin matematiksel başarı ve ilerlemeleri ile aynı sosyo-ekonomik gruba ait olan öğrencileri ayrı ayrı karşılaştırmışlardır. Sonuç olarak, Osin, Nesher ve Ram (1994), aynı grup içerisinde farklılaşmanın farklı sosyo-ekonomik gruplar arasındakilere göre daha fazla olduğuna dikkat çekmektedirler. Diğer bir güncel çalışmada, Attewell ve Battle (1998) Amerika Birleşik Devletleri’nde rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 8. sınıf öğrencileri üzerinde evde bilgisayarlaşma oranı, ailenin yıllık geliri, aile bireylerinin meslek grupları gibi değişkenler ile matematiksel başarıları arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Çoklu regresyon yöntemi ile analiz edilen veriler, öğrencilerin evde bilgisayarı olma durumu ile başarı notları arasında yüksek bir ilişkinin olduğunu göstermektedir. Bununla beraber, yüksek sosyo-ekonomik grupta bulunan öğrencilerin evlerinde bulunan bilgisayarlardan daha fazla yararlandıkları da söylenmektedir.