Zbornik radova Fakulteta tehničkih nauka, Novi Sad UDK: 005.334:614.75 DOI: https://doi.org/10.24867/04NU03Milanko ANALIZA POŽARNE BEZBEDNOSTI STAMBENIH ZGRADA U NOVOM SADU FIRE SAFETY ANALYSIS OF RESIDENTIAL BUILDINGS IN NOVI SAD Sanja Milanko, Mirjana Laban, Fakultet tehničkih nauka, Novi Sad Oblast – UPRAVLJANJE RIZIKOM OD KATASTROFALNIH DOGAAJA I POŽARA Kratak sadržaj − U cilju sagledavanja potencijalne opasnosti od požara i unapređenja bezbednosti zgrada i njihovih korisnika, u radu je analizirano požarno opterećenje u porodičnim stanovima prosečnih površina i opremljenosti u Novom Sadu. Podaci potrebni za prora- čun požarnog opterećenja prikupljeni su kombinovanom metodom. Požarni rizik je procenjen metodom Euroalarm i na osnovu njega ustanovljeno je da je potrebno ugraditi sisteme za detekciju i alarmiranje požara u stambenim zgradama. Procena ugroženosti od požara u stambenim zgradama u Novom Sadu analizirana je na osnovu prikupljenih statističkih podataka o broju i mestu pojave požara. Mere za unapređenje bezbednosti od požara su predložene u zaključnom delu rada. Ključne reči: stambene zgrade, požarno opterećenje, požarni rizik, metoda Euroalarm Abstract – In order to evaluate the potential fire risk and improve safety of buildings and their users, the paper analyzes the fire load in family dwellings of average floor areas and equipment in Novi Sad. The data for fire load calculation are obtained by a combined method. Euro- alarm method was used for fire risk assessment and obtained results indicated the need for installation of fire alarm and detection systems in residential buildings. Fire risk assessment in residential buildings in Novi Sad is based on collected statistical data on the number and location of the occurrence of fire event. The proposal of fire safety measures is given in the final part of the paper. Keywords: residential buildings, fire load, fire risk, Euroalarm method. 1. UVOD Požari u zgradama mogu nastati usled različitih faktora. Jedan od značajnih je delovanje ljudskog faktora, bilo da je to direktno (usled nehata, nepažnje, podmetanja poža- ra), ili indirektno (usled neodržavanja zgrada, nepredu- zimanja preventivnih mera, nepažnje), kao i usled ele- mentarnih vremenskih nepogoda i prirodnih katastrofalnih događaja. Požari koji se dešavaju poslednjih godina upozoravaju da iako se promenio pristup kada je u pitanju zaštita od požara objekata, mere se ipak ne sprovode na odgova- rajući način i da su posledice katastrofalne. _____________________________________________ NAPOMENA: Ovaj rad proistekao je iz master rada čiji mentor je bila dr Mirjana Laban, vanr. prof. Ovo je ilustrovano sledećim primerima. Požar u Dubaiju na zgradi Torč (2015), požar u Bakuu u stambenoj zgradi (2015), požar u Melburnu u stambenoj zgradi (2015), požar u Odesi „Gagarin Plaza“ (2015), požar u Londonu Grenfell Tower (2017), požar u kuli A „Beograda na vodi“ (2018). Statistički podaci o požarima mogu biti vredan izvor podataka za procenu rizika. U okviru stambenog tipa objekata, mogu se izdvojiti i bliže informacije, na osnovu dostupnih podataka Republičkog zavoda za statistiku Srbije (podaci o stambenom fondu, vremenskom periodu izgradnje stanova itd.) [1]. U radu su detaljno prikazani i analizirani statistički podaci o požarima na stambenim objektima u periodu od 2014. do 2018. godine [2]. Pri određivanju opasnosti od požara važan faktor je i požarno opterećenje. Požarno opterećenje se definiše kao ukupna količina toplote koju potpunim sagorevanjem oslobode gorive materije. Požarno opterećenje računato je za 24 stana (garsonjere, jednosobni, dvosobni i trosobni stanovi). U Novom Sadu najviše je dvosobnih stanova [3], te je dvosoban stan usvojen kao referentni uzorak, za koji je izračunato požarno opterećenje i metodom Euroalarm procenjen požarni rizik. Na osnovu dobijenih rezultata istraživanja izvršena je analiza bezbednosti od požara i dati su predlozi za unapređenje stanja. 2. RAZVOJ POŽARA U ZGRADAMA Najznačajniji parametri koji karakterišu požar su:  Osobine gorive materije,  Lokacijski uslovi,  Parametri okolne sredine u kojoj se požar odvija,  Potencijalni izvori paljenja,  Proizvodi sagorevanja [4]. Provođenje, strujanje i zračenje, uz prisustvo plamena izazivaju širenje požara. Požar se tako može širiti u svim pravcima. Brzina i pravac širenja zavisiće od vrste materijala od kojeg je zgrada izgrađena i materijala koji je sadržan u objektu. Razmatrajući odnos temperatura i vremena tokom požara zatvorenog prostora, razvoj požara se može generalno podeliti na sledeće faze [5] :  Početna faza,  Faza razvoja,  Razbuktala faza,  Faza gašenja Unutar građevine požar se može širiti vertikalno i horizontalno direktnim plamenom ili indirektno putem vrelih gasovitih produkata koji prenose toplotu nastalu u požaru [6].