Studia Obszarów Wiejskich 2018, tom 50, s. 227–242 htps://doi.org/10.7163/SOW.50.14 INSTYTUT GEOGRAFII I PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA POLSKA AKADEMIA NAUK www.igipz.pan.pl KOMISJA OBSZARÓW WIEJSKICH POLSKIE TOWARZYSTWO GEOGRAFICZNE www.ptgeo.org.pl Ekonomiczne i środowiskowe aspekty obrotu ziemią rolniczą w Polsce Economic and environmental aspects of trade in agricultural land in Poland Renata Marks-Bielska 1 • Arkadiusz Bieniek 2 Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie 1 Katedra Polityki Gospodarczej i Regionalnej, Wydział Nauk Ekonomicznych ul. Oczapowskiego 4, 10-719 Olsztyn 2 Katedra Gleboznawstwa i Rekultywacji Gruntów Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa pl. Łódzki 3, 10-719 Olsztyn renatam@uwm.edu.pl • arek.bieniek@uwm.edu.pl Zarys treści: Ziemia rolnicza to specyfczny zasób ze względu na jej cechy (m.in. nieelastyczność zagregowanej podaży, nieprzemieszczalność, niepowiększalność, użyteczność, rzadkość, brak substytutów). Na kształtowa- nie cen rynkowych nieruchomości rolnych w ostatnich latach ma wpływ ograniczona podaż gruntów rolnych oraz uwarunkowania zewnętrzne związane z funkcjonowaniem polskiego rolnictwa w warunkach gospodarki europejskiej. Na podstawie danych statystycznych pozyskanych z Głównego Urzędu Statystycznego i z Krajo- wego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w artykule dokonano analizy zmian cen nieruchomości rolnych na rynku państwowym (z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa) oraz prywatnym. Zasadniczy okres analizy dotyczył lat 1992–2016. Przeprowadzono również analizę zróżnicowania przestrzennego uzyskiwanych cen transakcyjnych na poziomie województw. Obrót ziemią jest kształtowany przez wiele różnorodnych czynników, spośród których w niniejszym opracowaniu wyodrębniono dwie grupy: 1) ekonomiczne: cena, podaż i popyt na ziemię rolniczą przeznaczaną do produkcji rolniczej lub na cele pozarolnicze, funkcjonowanie równolegle dwóch segmentów rynku – prywatnego (na którym większość obrotu ziemią rolniczą odbywa się pomiędzy rolnikami), a także rynku ziemi będącej w zasobach Skarbu Państwa, opłacalność produkcji rolnej. 2) środowiskowe: bonitacja i kategoria agrotechniczna gleb, występowanie w granicach nieruchomości złóż kopalin, położenie na obszarach objętych prawną ochroną, aktualny stan zagospodarowania, położenie w atrakcyjnym przyrodniczo miejscu, ukształtowa- nie terenu, utrudnienia w dojeździe do nieruchomości. Słowa kluczowe: ziemia rolnicza, klasyfkacja gruntów, cena ziemi. Wstęp Ziemia rolna jest szczególnym czynnikiem produkcji. Ze względu na swoje cechy (nieela- styczność zagregowanej podaży w krótkim okresie, nieprzemieszczalność) nie może być traktowana tak jak inne materialne elementy procesu produkcyjnego. Zasobu ziemi nie