Mediterranean Journal of Humanities mjh.akdeniz.edu.tr IX/1 (2019) 161-170 Gazzâli Hakkındaki Bazı Yargıların, Ön Yargı Olmak Bakımından Denetimi Questioning Some of the Prejudical Convictions Concerning Al-Ghazali Ayşegül DOĞRUCAN ∗ Emrullah ZORLU ** Öz: Genel felsefe tarihi ve İslâm düşünce tarihi açısından incelediğinde Gazzâli (1056-1111) büyük bir öneme sahiptir. Bunun önemli nedeni, Gazzâli’nin felsefeyle hesaplaşma adına ona karşı çıkıp düşünce tarihinde büyük kırılmalara sebebiyet vermesidir. Bununla birlikte gerek yaşadığı dönem gerekse bulun- duğu konum ve de çok yönlü bir alim olması itibariyle bu önem ciddiyetini artırmaktadır. Bu olgulardan hareketle, özellikle son yıllarda İslâm düşüncesi üzerine çalışan birçok bilgin dikkatlerini Gazzâli’ye yöneltti. Bu araştırmalar temelde şu soruların cevabını arıyordu: Gazzâli’nin felsefeyle ilişkisinin mahi- yeti nedir? Onun felsefeye yönelik eleştirel tavrı, İslâm medeniyetinde felsefenin ve bilimin zayıflamasına gerçekten yol açmış mıdır? Gazzâli’nin kelâmî kaygılarından hareketle geliştirdiği refleksif düşünceler felsefe eleştirileriyle uzlaştırılabilir mi? Gazzâli felsefe düşmanı mıdır? Gazzâli’nin Batı dünyasına etkisi var mıdır, var ise nelerdir? Gazzâli hakkında geçmişten günümüze yapılan çalışmalarda ortaya çıkan fark- lılıkların sebepleri nelerdir? Bu tür sorunlar Gazzâli hakkında birçok radikal yargılara varılmasına sebep olmuştur. Çalışmamız Gazzâli hakkındaki ön yargıların oluşma sebepleri, bazı önemli iddiaların, ön yargıların kritik edilmesi ve değerlendirilmesini konu edinecektir. Anahtar sözcükler: Gazzâli, Felsefe Tarihi, İslam Felsefesi, Felsefe Eleştirisi, İslam Medeniyeti, Kelâm Abstract: Al-Ghazali (d. 1111) is of great significance when examined within the scope of philosophical history and of Islamic thought. The most important reason is that, Al-Ghazali challenged philosophy to settle accounts with it and caused great fractures in the history of philosophical thought. Moreover, this importance became more serious as he was a versatile scholarly person in the context of his period and position. For this reason many scholars working on Islamic thought have focused their attention upon Al- Ghazali especially in recent years. As the foundation of their investigations they have sought answers to such questions as: What is the nature of Al-Ghazali’s relationship with philosophy? Did his critical attitude towards philosophy cause the weakening of philosophy and science within the context of Islamic civilization? Can the reflexive opinions Al-Ghazali developed based upon his theological concerns accommodate his philosophical criticism? Was Al-Ghazali an enemy of philosophy? Did Al-Ghazali influence the western world, and if so, to what extent? What are the reasons for the differences found in studies made of Al-Ghazali in the past and today? Such problems caused people to reach many radical convictions concerning Al-Ghazali’s works. This study is concerned with the reasons for the creation of prejudice against Al-Ghazali and his works, in addition to the criticism of and evaluation of some of these important claims and prejudices. Keywords: Al-Ghazali, history of philosophy, Islamic philosophy, criticism of philosophy, Islamic civilization, theology ∗ Dr. Öğr. Üyesi, Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü, Antalya. ayseguldogrucan@akdeniz.edu.tr, https://orcid.org/0000-0002-0735-9281 ∗∗ Manevi Danışman ve Rehber, Antalya İl Müftülüğü, Antalya. zorlu.emrullah07@gmail.com, https://orcid.org/0000-0002- 2246-4717 DOI: 10.13114/MJH.2019.455 Geliş Tarihi: 19.05.2019 Kabul Tarihi: 17.06.2019