PRZEGLĄD GEOGRAFICZNY 2008, 80, 1, s. 55–73 Inwazje obcych gatunków roślin – problem naukowy i praktyczny Invasions of alien plant species – a scientific and conservation problem EWA KOŁACZKOWSKA Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. S. Leszczyckiego PAN, 00-818 Warszawa, ul. Twarda 51/55; ekolaczk@twarda.pan.pl Zarys treści. W artykule zaprezentowano przegląd literatury na temat inwazji w świecie roślin. Przedstawiono ogólne wzorce inwazji obcych gatunków roślin naczyniowych oraz główne przyczyny i skutki tych procesów w Europie Środkowej, ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Zwrócono uwagę na złożoność procesów inwazji w świecie roślin jako problemu naukowego i praktycznego, przede wszystkim z punktu widzenia ochrony przyrody. Zaprezentowano działa- nia podejmowane na świecie w celu ochrony rodzimych zasobów przyrodniczych przed inwazja- mi obcych gatunków roślin. Słowa kluczowe: inwazja, kenofity, Polska, Europa Środkowa, zaburzenia w środowisku. Wprowadzenie Odkrycie „Nowego Świata” na przełomie XV i XVI w. stworzyło nowe moż- liwości ekspansji dla organizmów żywych, które od tej pory zaczęły w znacznie większym zakresie niż dotychczas przemieszczać się pomiędzy kontynentami, a czas potrzebny na odbycie takiej wędrówki skrócił się dzięki podróżom człowie- ka. Początkowo obce gatunki roślin traktowano jako nieszkodliwe, a nawet poży- teczne i wprowadzano je szeroko do uprawy, jednak proces ich spontanicznego rozprzestrzeniania się na nowych terenach nie pozostał obojętny dla rodzimych zasobów i struktur przyrodniczych na wszystkich poziomach ich organizacji. Gatunki obce zasiedlając nowe tereny mogą w skrajnych przypadkach powodować całkowite zniszczenie zastanej sieci powiązań ekologicznych (Faliński, 2004). Inwazje biologiczne, zwłaszcza w skali globalnej, obok bezpośredniej dewasta- cji siedlisk są uznawane za największe zagrożenie dla różnorodności biologicznej (Work on invasive ..., 2005; Genovesi i Shine, 2003). Dlatego ochrona rodzimej przyrody przed gatunkami obcymi stała się w ostatnich latach poważnym i dys- kutowanym problemem. http://rcin.org.pl