Cilt:9 Sayı:1 Yıl:2012 Vejetaryen sporcular: Özel gereksinimleri Dilek Ongan 1 Gülgün Ersoy 2 Özet Batı ülkelerinde vejetaryen diyetler beslenmenin önemli bir parçasını oluşturmakta, yapılan çalışmalarda sağlığa uzun ve kısa dönemli yararlarına değinilmektedir. Vejetaryenler homojen gruplar değildir ve bireyler vejetaryen bir diyeti uygulamaya; kültürel ve dini inanışlar, hayvan haklarını içine alan ahlaki düşünceler, sağlık göstergeleri ve çevresel durumlar gibi nedenlerle motive olmaktadır. Vejetaryen diyet uygulamanın nedenleri, sporcu ve sporcu olmayan bireyler arasında farklılık göstermektedir. Sporcular özellikle dayanıklılık sporcuları (koşucular, bisikletçiler, triatlon sporcuları…) artan karbonhidrat gereksinimlerini karşılamak ve ağırlık kontrolüne yardım etmek için vejetaryen diyet uygulamaktadır. Sağlık yönünden iyi planlanmış vejetaryen diyet sporcunun performansını etkileyen bazı parametreleri de olumlu yönde etkilemektedir. Ancak bitkisel besinlerin yoğun olarak tüketildiği yüksek posalı bir diyette, enerjinin yetersiz alımı önlenmelidir. Çoğu vejetaryen sporcuya, daha fazla protein tüketmeleri önerilmesine karşın, vejetaryen olmayan kişilere göre daha az protein tüket tikleri belirlenmiştir. Bu nedenle bitkisel kaynaklı besinlerin protein kalitesi, kurubaklagiller ve tahıllar gibi farklı besinler ile karıştırılarak artırılmaya çalışılmalıdır. Hayvansal protein tüketmekten kaçınan vejetaryen sporcular; enerji, yağ (elzem yağ asitleri), B 12 vitamini, riboflavin, D vitamini, kalsiyum, demir ve çinkoyu yetersiz tüketme riski ile de karşı karşıyadır. Bu yazıda; vejetaryen diyetlerin sağlıklı beslenme amacına, optimal spor performansına katkıları ve vejetaryen sporcular için beslenme stratejileri tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Vejetaryen sporcu; spor beslenmesi. 1 Uzm. Dyt. Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Kayseri, Turkiye, dkatranci@mynet.com 2 Prof. Dr. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Ankara, Türkiye, e-posta: gulgun@hacettepe.edu.tr