YYÜ. Vet. Fak. Derg. 2002,13(1-2):62-63 Van ve Yöresinde Atlarda Listeriozisin Seroprevalansı Hasan SOLMAZ 1 Hasan Altan AKKAN 2 Mehmet TÜTÜNCÜ 3 Mehmet KARACA 2 İsmail Hakkı EKİN 1 İsmail KUTLU 4 1 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Mikrobiyoloji Anabilim Dalı- VAN 2 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı- VAN 3 Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu-VAN 4 Refik Saydam Hıfzısıhha Enstitüsü-ANKARA ÖZET Bu çalışmada, Van ve yöresinde atlarda listeriosisin varlığı, tüp aglütinasyon yöntemiyle araştırıldı. Çalışmada kullanılan toplam 203 at serumunun 176 (%86.69)’sı pozitif bulundu. Bunların 37 (%18.2)’si 1/320, 72 (%35.4)’si 1/640 ve 67 (%33)’si 1/1280 dilüsyonlarında seropozitif bulunurken, 27 serum (%13.3) ise seronegatif olarak tespit edildi. Elde edilen sonuçlardan Van yöresindeki atlarda listeriosisin seropozitiflik oranının yüksek olduğu belirlendi. Anahtar kelimeler: At, listeriosis, tüp aglütinasyon testi Seroprevalence of Listeriosis on horses in Van region SUMMARY In this study, the presence of Listeriosis on horses in Van region was investigated by tube agglutination test. Of the total 203 serum samples 176 (86.69%) were found positive. An agglutination titers were 37 (18.2%) to 1/320, 72 (35.4%) to 1/640 and 67 (33%) to 1/1280 accepted as positive and 27 (13.3%) were negative. It was observed that the progress of Listeriosis is high percentage on horse in Van region. Keywords: Horse, listeriosis, tube agglutination test GİRİŞ Listeriosis, Listeria monocytogenes tarafından oluşturulan, genellikle sporadik zaman zaman enzootik olarak ortaya çıkan, meningoensefalitis, abortus, septisemi ya da konjunktivitis ile karakterize, bazen de latent olarak seyredebilen zoonoz bir enfeksiyondur (1,2,3,4). Hastalık, uygun hazırlanmayan silajlarla beslenen koyunlarda daha sık görüldüğü için ‘silaj hastalığı’ olarak da bilinmektedir (5). Tüm evcil hayvanlarda ve insanlarda her yaşta görülebilen hastalık, genellikle oral, solunum ve deri yoluyla bulaşmaktadır. Ayrıca doğal ve suni tohumlama yoluyla da hastalığın yayıldığı bildirilmektedir (1,6). Listeriosisin teşhisinde etken izolasyonu, histopatolojik muayene ve moleküler biyoloji (PCR) yöntemleri ile flouresan antikor testi, ELISA (flagellin ve tüm hücre yanıtında), Immunoblotting (anti-listeriolizin O), komplement fikzasyon testi ve serum aglutinasyon testi (tüm hücre yanıtında) gibi serolojik testlerden yararlanılmaktadır (4,7,8,9). Serum aglutinasyon testi (lam - tüp), periyodik taramalarda ve şüpheli olgularda hastalığın indirek teşhisi amacıyla yaygın olarak kullanılan pratik ve ekonomik bir yöntemdir (10,11). Ülkemizde koyun ve sığırlarda listeriosisin varlığı üzerine çeşitli serolojik araştırmalar yapılmış olmasına rağmen, atlarda yapılmış bir serolojik çalışmaya rastlanılmamıştır. Zoonoz bir enfeksiyon olan listeriosisin bazı enfekte hayvanlarda latent seyretmesi (2,6,7) ve ülkemizde atların listeriozisi üzerine serolojik bir çalışma yapılmamış olması nedeniyle bu araştırma planlanmıştır. Bu çalışmada, Van yöresindeki atlarda listeriosisin seroprevalansının tüp aglutinasyon testiyle belirlenmesi amaçlanmıştır. MATERYAL VE METOT Araştırmanın materyalini Van ve yöresinde değişik amaçlarla yetiştirilen 1-10 yaşlarındaki erkek ve dişi toplam 203 attan alınan kan serumları oluşturdu. Atlardan tekniğine uygun olarak steril antikoagulansız tüplere alınan kanların serumları ayrıldı ve analizler yapılıncaya kadar -20 °C’de saklandı. Tüp Aglutinasyon Testi Testte kullanılacak Listeria monocytogenes Tüp Aglutinasyon Serogrup Antijeni, Ankara Refik Saydam Hıfzısıhha Enstitüsü’nden temin edildi. Test, Regnault, (12)’un bildirdiği metoda göre yapıldı. Bu amaçla serum örnekleri 1/5-1/2560’a kadar log 10 tabanına göre çift katlı sulandırıldı. Her dilüsyona 0.5’er ml L. monocytogenes tüp aglutinasyon antijeninden ilave edildi ve bir gece inkübe edildi. İnkübasyon süresi sonunda tüplerde meydana gelen aglutinasyonun 1/160 ve aşağı dilüsyonları negatif, 1/320 ve yukar ı dilüsyonlar ı ise pozitif olarak değerlendirildi. BULGULAR Araşt ı rmada kullanı lan 203 at serumunun tüp aglutinasyon testi sonuçları na göre 176 (%86.69)’sı pozitif, 27 (%13.3)’si negatif bulundu. Sonuçlar Tablo 1.’de sunuldu. Tablo 1. Tüp aglutinasyon testi sonuçlar ı Pozitif hayvan sayı sı Negatif hayvan sayı sı Serum Dilüsyon oranlar ı n % n % 1/160 - - 27 13.3 1/320 37 18.2 - - 1/640 72 35.4 - - 1/1280 67 33.0 - - 1/2560 - - - - Toplam 176 86.6 27* 13.3 • Negatif serumların yedi tanesi hiçbir reaksiyon vermedi 62