KSÜ Doğa Bil. Derg., 19(2), 208-220, 2016 208 Araştırma Makalesi KSU J. Nat. Sci., 19(2), 208-220, 2016 Research Article _________________________________ *Sorumlu yazar: Kavurmacı, M. M., muratkavurmaci@yahoo.com Çok Kriterli Karar Verme Analizi ve Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) Kullanılarak Su Kalitesinin Değerlendirilmesi Mustafa Murat KAVURMACI 1* , Abdullah Korkut ÜSTÜN 2 1 Aksaray Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Aksaray 2 Aksaray Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü, Aksaray Geliş (Received): 28.02.2016 Kabul (Accepted): 18.04.2016 ÖZET: Son yüzyılda hızla artan nüfus ve endüstrileşme nedeniyle tatlı su kaynaklarına olan talep artmaya devam etmektedir. Suya olan talep artışı, sınırlı olan temiz su kaynaklarının sürekli izlenme ve kontrol altında tutulmasını gerektirir. Bu çalışma kapsamında, İç Anadolu bölgesinde yer alan Eskil Ovasındaki yeraltı suyu kaynaklarının su kalitesi fiziksel-kimyasal veriler ve jeoistatiksel yöntemlerle incelenmiştir. Bu araştırmanın amacı, su kalitesi yönünden karışıklıkları önlemek için bir model (su kalite indeksi) geliştirmek ve yüksek su kalitesine sahip alanları belirlemektir. Bölgedeki yeraltı suyu kalitesini değerlendirebilmek amacı ile 21 farklı sulama kuyusundan su örnekleri toplanmış ve veriler Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yardımıyla değerlendirilmiş tir. Çalışma alanının su kalite indeksi fiziksel, kimyasal, ağır metal ve organic parametreler adı altında sınıflandırılan dört ana faktör ve onsekiz farklı alt kriter (su kalite parametresi) dikkate alınarak oluşturulmuştur.Yeraltı suyu kalite haritaları AHP modellerinden elde edilen su kalite indeksleri ve Kriging metot kullanılarak çizilmiştir. Her bir harita için yedi farklı semivariogram model test edilmiş ve en uygun model ortalama karekök hata yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Yeraltı suyu kalite haritalarında verilen yeraltı suyu kalite indeksi çok yüksek, yüksek, orta ve düşüksu kalitesi şeklinde sınıflandırılmıştır. ESKİ değerinin 0.075 den büyük olduğu çok yüksek-yüksek su kalitesine sahip alanlar inceleme alanının güneybatısında bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Su kalitesi, su kalite indeksi, analitik hiyerarşi yöntemi, kriging metot, Eskil The Evaluation of Water Quality Using Geographical Information Systems (GIS) and Multi Attribute Decision Making ABSTRACT: In the last century, the demand for freshwater resources continues to grow due to the rapidly increasing population and industrialization. This growing demand requires continuous monitoring and evaluation of the limited freshwater resources. This study investigated the spatial distribution of the groundwater quality of aquifers in the Eskil Basin in the Central Anatolian region of Turkey using physical- chemical data and geostatistical methods. The main purpose of this research was to develop a model (water quality index) to prevent any confusion in terms of water quality determination and determine optimum locations based on high water quality. For the assessment of the groundwater quality, 21 water samples were collected from different irrigation wells in the area and evaluated in terms of vulnerability using Analytic Hierarchy Process (AHP). The water quality index of the study area comprised of 18 sub-criteria (water quality parameters) classified under four main criteria of factors causing vulnerability as follows: (i) Group 1 (ii) Group 2 (iii) Group 3 and (iv) Group 4. The groundwater quality maps were constructed using Kriging method and the water quality index obtained from the AHP model. For each map, seven different semivariogram models were tested and exponential method was determined as the best-fit model by using the root mean square standardized error values. In this study, the groundwater quality index of the zones in both maps was classified as (i) very high (ii) high (iii) moderate and (vi) low water quality. The areas that are excellent for groundwater quality were concentrated in the southwest parts of the study area where the Eskil water quality indeks (ESKİ) scores were greater than 0.075. Key Words: water quality, water quality index, analytic hierarchy process, kriging method GİRİŞ Günümüzde, endüstri, tarım, turizm ve su kullanılan alanlardaki ekonomik büyüme ve hızlı nüfus artışı nedeniyle temiz ve kaliteli su kaynaklarına olan ihtiyaç hızla artmaktadır. Bununla birlikte, oldukça sınırlı olan temiz su kaynakları doğal ve antropojenik etkenler sonucunda giderek kullanılabilir özelliklerini kaybetmektedir. Düşük kalitede su kullanımı insanlarda ciddi hastalıklara ve ekosistem üzerinde kalıcı zararlara neden olabilir (Germolec ve ark., 1989;Sadat-Noori ve ark., 2014). Kurak ve yarı kurak bölgelerdeki içme, kullanma ve sulamaya elverişli kaynakların yetersizliği, bu bölgelerde daha az nitelikli kaynakların kullanımını zorunlu hale getirmektedir. Su kalitesi, suyun kullanım amacına bağlı olarak, seçilmiş fiziksel, kimyasal ve biyolojik parametreler dikkate alınarak kullanım uygunluğunun bir ölçüsüdür (Cordy, 2001; Sun ve ark., 2016). Su kalitesi ekolojik etkileşimlerin bir sonucu olarak olumsuz yönde değişebilir (Bardalo ve ark., 2001; Diersing ve Nancy, 2009). Çözünmüş mineraller, organik madde içeriği, ağır metaller gibi parametreler su kalitesini doğrudan