39 David Graeber’in Anarşist Antropolojisi ve Sosyal Kuramı: İmkanları ve Sınırlılıkları Recep Cemali Akgün  Özet Bu çalışma, David Graeber’in anarşist antropolojisi ve sosyal kuramının anar‐ şist bir sosyal bilim/kuram geliştirebilmesi açısından olanak ve sınırlılıklarını inceler. Böylelikle onun düşünce sisteminin kurucu öğelerini ele alır. Antropo‐ loji ile anarşizmin onun entelektüel faaliyetinin oluşumuna etkisini gösterir. Antropoloji ona incelediği konuları ele almasını sağlayacak etnografik yönte‐ mi, kuramsal tartışmaları, kaba özcülüğe karşı eleştirel bir perspektif sağlar. Anarşizm ise, çalışmalarının temelinde yer alan politik yönelimlerinin kayna‐ ğıdır. Bu etkiler sayesinde Graeber eleştirel bir antropolojik yaklaşım geliştirir. Bu yaklaşım dâhilinde onun anarşist antropolojisi ve sosyal kuramının iki temel düşünsel yönelimi vardır. İlki devlet, hiyerarşi, karşılıklı çıkara dayalı mübadele, para, kapitalizmin insanın doğal eğilimlerinin bir sonucu olmadığı iddiasıdır. İkincisi eşitlikçi ve özgürlükçü devletsiz toplumların var olduğu argümanıdır. Bu bağlamda Graeber’in çalışmaları, siyaset felsefesinin ve sos‐ yal kuramın sorunlarını temel alır. Devletsiz anarşist bir toplumun mümkün olduğunu ileri sürdüğü önermelerden oluşan anarşist bir antropoloji ve sosyal kuram geliştirir. Bu makalede iddia edilmektedir ki Graeber hem kuramsal tartışmaları yoluyla hem de yerli topluluklar ve güncel toplumsal hareketler üzerine etnografik çalışmalarıyla önermelerini sağlam temellere oturtmakta‐ dır. Öte yandan sosyal bilimlerde hâkim olan kültüralist bakış açısı ile sınırlı kalan bir düşünce sistemi olduğu için anarşist antropolojisi ve sosyal kuramı zayıf ve yetersiz kalmaktadır. Kültüralist yaklaşım insan yaşamının tarihsel‐ toplumsal kaynaklarını temel alıp insanın doğuştan getirebileceğieğilimlerin toplum ve siyasetin gidişatı üzerindeki etkisini dışarıda bırakır. Buna bağlı olarak sosyal bilimlerdeki hâkim eğilim evrimsel psikoloji, biyoloji, nöroloji gibi bilimsel disiplinlerden kaba indirgemeci ve özcü olarak addedip bu disip‐  Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü