De rol van (simulatie)patiënten in het onderwijs S.L. Gorter, J.-J. Rethans, A.J.J.A. Scherpbier Inleiding Studenten geneeskunde komen tijdens hun stages in aanraking met patiënten en de praktijk. Het belang van praktijk- en patiëntencontacten voor het leren van de student is altijd al erkend. Onlangs heeft de visitatiecommissie die in 1997 de facul- teiten geneeskunde in ons land bezocht, het belang van deze contacten vroeg in het curriculum, opgenomen in haar aan- bevelingen. 1 Inmiddels wordt het belang van praktijkcontacten ook onderbouwd door onderzoeksresultaten uit de cogni- tieve psychologie. 2 Uit dit onderzoek blijkt dat experts – in de geneeskunde zijn dat ervaren artsen – bij het oplossen van patiëntenproblemen gebruik maken van kennis die vooral gelieerd is aan eerdere ervaringen met patiënten en hun proble- men. Door deze ervaringen bouwt de expert in zijn geheugen een ‘galerij’ van problemen op, bestaand uit een geheel van concepten en ervaringen die met elkaar verbonden zijn en als het ware een netwerk vormen. Bij elk contact met een nieuwe patiënt wordt deze patiënt – of lie- ver diens probleem – cognitief gerelateerd aan een van de problemen uit de galerij: ‘past dit probleem bij iets dat ik al eerder oploste?’ De ervaren arts onderscheidt zich van studenten of pas afgestudeerden door beter functionerende kennisnetwer- ken, waardoor de arts sneller iets kan terugvinden in het geheugen dan de nieu- weling. 2 3 Voor het opslaan en terugvin- den van informatie blijken gegevens over de context – de situatie waarin informatie wordt opgeslagen – belangrijk te zijn. Als iets geleerd is in een laboratoriumsituatie die heel anders is dan de praktijksituatie, is het geleerde moeilijk terug te vinden op het moment dat het in de praktijk nodig is. De onderzoeksresultaten uit de cogni- tieve psychologie pleiten tegen de gedach- te dat probleemoplossen als geïsoleerde vaardigheid bestaat. Ook uit onderzoek naar toetsing is gebleken dat probleemop- lossen geen generieke vaardigheid is. 4 Voor de opbouw van een goed kennisnet- werk is het van belang dat nieuwe informa- tie goed aansluit bij wat eerder geleerd is en dat er met véél problemen in véél verschil- lende – zo realistisch mogelijke – situaties geoefend wordt. Het vervroegen van patiën- Tijdschrift voor Medisch Onderwijs, februari 2000 | Vol. 19, nr.2, p.42-48 42 Overzichtsartikel Samenvatting