221 PRACE ORYGINALNE Barbara Gryglewska, Tomasz Grodzicki, Jerzy Gąsowski, Agata Piejko, Józef Kocemba Katedra Gerontologii i Medycyny Rodzinnej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Sztywność naczyń a wahania ciśnienia tętniczego u osób z nadciśnieniem tętniczym Arterial Stiffness and Blood Pressure Fluctuactions in Subjects with Arterial Hypertension Summary Background The aim of the study was to assess the rela- tionship between stiffness of large arteries and fluctuations of arterial pressure during ambulatory blood pressure mon- itoring (ABPM) and postural tests. Material and methods The study involved 42 patients (16 men and 26 women) aged 38 to 84 years, with essential hypertension. Pulse wave velocity (PWV), orthostatic test, tilt test and ABPM were performed in all patients. Subjects were divided according to the median of PWV (11.38 m/s). Results Patients with more rigid arteries (PWV 14.45 ± ± 2.57 vs 9.58 ± 1.66 m/s) were older (59.57 ± 12.99 vs 73.90 ± 6.78 years, p < 0.001), but mean systolic and diastolic pressures in ABPM were similar in both groups (138.3 ± 10.2/ /83.3 ± 7.4 vs 142.4 ± 12.1/78.6 ± 9.4 mm Hg). Variability of systolic pressure (SBP) was greater in subjects with stiffer ar- teries (mean SD 12.8 ± 2.8 vs 16.7 ± 3.6 mm Hg, p < 0.001). Changes of blood pressure and heart rate during orthostatic and tilt tests were similar in both groups. Direct associations between age and variability of SBP during 24 hours, day and night were found (r = 0.4; 0.55; 0,33 respectively). Moreover variability of SBP was related to PWV (r = 0.36; 0.52; 0.29 respectively). Variability of diastolic blood pressure dur- ing night was influenced by age (r = 0.33) and PWV (r = 0.29), and during day only by age (r = 0.43). Conclusions 1. Advanced age is a strong determinant of arterial stiffness in hypertension. 2. Blood pressure varia- bility is related both to age and stiffness of the large arteries. key words: arterial stiffness, hypertension, fluctuations of blood pressure Arterial Hypertension 1999, vol. 3, no 4, pages 221–226. Wstęp W procesie starzenia populacji dochodzi do stopnio- wego narastania różnicy między ciśnieniem skurczo- wym i rozkurczowym, czyli wzrostu ciśnienia tętna (PP — pulse pressure) [1]. Zjawisko to jest związane przede wszystkim z usztywnieniem dużych naczyń tęt- niczych o charakterze elastycznym, czemu towarzyszy zwiększenie szybkości fali tętna i szybszy powrót do serca fal odbitych z obwodu. Ponadto w 30-letniej obserwacji populacji Framingham okazało się, że ry- zyko powikłań sercowo-naczyniowych rośnie wraz ze wzrostem PP we wszystkich grupach wiekowych [2]. W kolejnych badaniach wykazano, że komponenta pulsacyjna ciśnienia jest niezależnym czynnikiem ryzyka śmiertelności sercowej [3]. W badaniach O’Le- ary i wsp. klinicznie zdrowe osoby w podeszłym wie- ku z największą grubością warstw intima-media tęt- nicy szyjnej charakteryzowały się prawie 4-krotnie wyższym ryzykiem zawału serca lub udaru w porów- naniu z tymi z najniższą grubością ściany [4]. Pod wpływem przewlekle podwyższonego ciśnienia tętniczego dochodzi do przerostu mięśniówki naczy- niowej albo przegrupowania elementów komórkowych i niekomórkowych ściany naczynia, ze zwiększeniem stosunku grubości ściany do szerokości światła [5]. Prze- budowa ściany naczyniowej jest jednym z czynników, który może wpływać na sprawność regulacyjną barore- ceptorów zarówno w nadciśnieniu tętniczym, jak w sta- rości. W obu stanach opisywano zmniejszenie wrażli- wości baroreceptorów oraz wykazywano zwiększenie Adres do korespondencji: dr med. Barbara Gryglewska Katedra Gerontologii i Medycyny Rodzinnej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie ul. Wielicka 267, 30–663 Kraków tel.: (012) 658–50–20, faks: (012) 658–77–41