128 Türk halk›nda yeni geliflen koroner hastal›k öngördürücüsü olarak serum apolipoprotein B düzeyi LDL-kolesterolden üstün Serum apolipoprotein B is superior to LDL-cholesterol level in predicting incident coronary disease among Turks Amaç: Bu çal›flman›n amac›, yeni geliflen koroner kalp hastal›¤›n› (KKH) öngörmede serum apolipoprotein (apo) B düzeylerinin rolünü, düflük yo¤unluklu lipoprotein (LDL)-kolesterol ile karfl›laflt›rarak araflt›rmakt›r. Apo B/apo A-I oran›n›n ayn› öngörüde tek bafl›na apo B’ye k›yasla avan- taj› olup olmad›¤›n› incelemek ikincil amaçt›r. Yöntemler: TEKHARF çal›flmas› 1997/98 ve 2002/03 taramalar›na kat›l›p 2004/05 taramas›na kadar izlenen ve serumda apo B belirlenmifl olan 28-74 yafllar›ndaki 1138 erkek ve 1210 kad›n 7 y›l süresince prospektif biçimde incelendi. Düflük yo¤unluklu lipoprotein -kolesterol dilimleri 130 ve 100 mg/dl, apo B dilimleri 120 ve 95 mg/dl s›n›rlar›yla üçe bölündü. Metabolik sendrom için TEKHARF modifikasyonlu ATPIII tan›s›na uyuldu. Fatal olmayan KKH tan›s› öykü, kardiyovasküler sistemin fizik muayenesi ve istirahat elektrokardiyogramlar›n›n Minnesota kodlamas›na dayand›r›ld›. Ortalama yafl 48.3 ±11.9, ortalama izleme süresi 5.9 y›ld›. Bulgular: Erkek-kad›n aras›nda anlaml› fark bulunmayan apo B de¤erleri, çeyrekler aral›¤›nda LDL-kolesterolden yaln›zca 6 mg/dl daha düflük bulundu. Apo B LDL-kolesterolden daha fazla parametre ile anlaml› korelasyon sergiledi. Yafl-ayarl› lojistik regresyon analizinde, yeni geliflen (insidan) KKH’y› LDL-kolesterol öngördürmedi¤i halde, apo B konsantrasyonlar›, hem yafl için ayarlan›nca her iki cinsiyette, hem de ilaveten C-reaktif protein (CRP) için ayarlan›nca, erkekte 1.005 nisbi riski ile anlaml› biçimde öngördürdü. Apo B dilimi <95’e göre >120 mg/dl, bel çevre- si ve log CRP ayarlamas›ndan sonra da, tüm grupta öngörü anlaml›l›¤›n› korudu. Apo B/apo A-I oran› üst üçte bir dilimi yeni geliflen KKH için kad›nda anlaml› düzeye eriflmediyse de erkekte >1.02’lik dilim alt dilime k›yasla 1.89’luk nisbi riskle anlaml› öngörüde bulundu. Sonuçlar: Yeni geliflen KKH için - küçük, yo¤un LDL parçac›klar›n›n say›s›n› yans›tan - apo B düzeyleri, halk›m›zda da LDL-kolesterolden her iki cinsiyette de daha iyi öngördürücüdür. Öngörüde kad›nda apo B düzeyi tercih edilmeliyken, erkekte >1.02’lik apo B/apo A-I oran› salt apo B düzeyine göre avantajl›d›r. Açl›k durumunu da gerektirmeyen apo B ölçümlerinin, flehirlerdeki teçhizatl› laboratuvarlarda LDL-kolesterol hesaplamas›na izin veren tayinlere tercih edilmesi için ortam yarat›lmas›n›n zaman› gelmifltir. (Anadolu Kardiyol Derg 2007; 7: 128-33) Anahtar kelimeler: Abdominal obezite, apolipoprotein A-I ve B, koroner kalp hastal›k riski, Türk yetiflkinleri, LDL-kolesterol, TEKHARF çal›flmas› ÖZET Altan Onat 1,2 , Hakan Özhan 3 , Günay Can 2 , Gülay Hergenç 4 , Ahmet Karabulut 5 , Sinan Albayrak 3 1 Türk Kardiyoloji Derne¤i, 2 ‹stanbul Üniversitesi Cerrahpafla T›p Fakültesi, Kardiyoloji Anabilim Dal›, ‹stanbul 3 Abant ‹zzet Baysal Üniversitesi Düzce T›p Fakültesi, Düzce 4 Y›ld›z Teknik Üniversitesi Biyoloji Bölümü, ‹stanbul, 5 Siyami Ersek Kalp-Damar Cerrahisi Merkezi, ‹stanbul, Türkiye Objective: To investigate the relative roles of serum apolipoprotein (apo) B and low density lipoprotein (LDL)-cholesterol levels in predicting incident coronary heart disease (CHD). Whether apo B/apo A-I ratio has advantage over apo B in this prediction constitutes a secondary aim. Methods: Prospective evaluation of 1138 men and 1210 women, aged 28-74 years participating in the TEKHARF survey 1997/98 with a mean 5.9-years’ follow-up in whom serum apo B was determined. Tertiles of LDL-cholesterol were formed by cut points of 130 and 100 mg/dl, and of apo B by 120 and 95 mg/dl. Metabolic syndrome was defined by modified ATPIII criteria. Nonfatal CHD diagnosis was based on history of angina and myocardial revascularization, physical examination of the cardiovascular system and Minnesota coding of resting electrocardiograms. Results: Apolipoprotein B showed significant correlations with a greater number of parameters than did LDL-cholesterol. Incident CHD was not significantly predicted in age-adjusted logistic regression by LDL-cholesterol but by apo B concentrations in men with a relative risk (RR) 1.005. Apolipoprotein B level >120 vs <95 mg/dl retained significance in both genders combined, even after adjustment for waist girth and log C-reactive protein. The top (>1.02) compared with the bottom bracket of apo B/A-I ratio, though not reaching significantly predictive values among women, did significantly predict in men incident CHD with a RR 1.89. Conclusions: Apolipoprotein B, which marks small, dense LDL particles in plasma is a better predictor of incident CHD than LDL-cholesterol among Turkish adults. While in the prediction of CHD apo B level should be preferred in women, an apo B/A-I ratio >1.02 has advantages over the latter in men. It is time to create the environment (at least in our cities) for measuring in equipped laboratories apo B, which has advantages over measurements that permit calculation of LDL-cholesterol. (Anadolu Kardiyol Derg 2007; 7: 128-33) Key words: Abdominal obesity, apolipoprotein A-I and B, coronary heart disease risk, Turkish adults, LDL-cholesterol, Turkish Adult Risk Factor study Yaz›flma Adresi: Prof. Dr. Altan Onat, Nisbetiye cad. 37/24, Etiler 34335, ‹stanbul, Türkiye Tel.: 0212 351 62 17 Fax: 0212 351 42 35 E-mail: alt_onat@yahoo.com.tr ABSTRACT Orijinal Araflt›rma Original Investigation