57 Dumlupınar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Sayı 32, Aralık 2013 ISSN – 1302 – 3055 TÜRKİYENİTİN (TÜRK MOR JADESİ) GEMOLOJİK VE MİNERALOJİK İNCELEMESİ VE OLUŞUM KÖKENİNİN BELİRLENMESİ *Yasemin BAŞEVİRGEN 1 , Murat HATİPOĞLU 1,2 , Yaşar KİBİCİ 3 1 Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir Meslek Yüksekokulu, Kuyumculuk ve Takı Tasarımı Programı, 35380, İzmir, yasemin.basevirgen@deu.edu.tr 2 Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doğal Yapı Taşları ve Süs Taşları Anabilim Dalı, 35370, İzmir, murat.hatipoğlu@deu.edu.tr 3 Dumlupınar Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, 43100, Kütahya, kibici@dumlupinar.edu.tr Geliş Tarihi:26.03.2013 Kabul Tarihi:20.11.2013 ÖZET Bu çalışma Harmancık-Bursa bölgesinde, Geç Mesozoyik yaşlı düzenli istifsel mavişist fasiyesinin metaklastik kayaları ile Erken Senozoyik yaşlı sokulum yapmış granodiyorit kütlesinin sınırındaki iri boyutlu kontak metamorfik hale (dilim) olarak oluşmuş mor jade üzerine yapılmıştır. Mor renkli bu malzeme Türkiye’de, sadece bu bölgede bulunur. Bu nedenle, dünya süstaşı pazarında özel olarak “Türk (ve/veya Anadolu) mor jadesi” olarak adlandırılır. Başlıca jadeit, kuvars, ortoz, epidot, kloritoid ve flogopit minerallerinden meydana geldiği belirlenen ve süstaşı niteliği taşıyan mor jadenin ortalama özgül ağırlık değeri 3.04 olarak bulunmuştur. Türk mor jade örnekleri, saçınımlı konfokal mikro-Raman spektroskopisi ve diğer iyi bilinen analitiksel metotlar kullanılarak karakterize edilmiş ve detaylı tanımlamak için incelenmişlerdir. Sonuç olarak, bu parametreler, orijinal Türk mor jadesinin coğrafik oluşum kökeniyle ilgili kesin veriler sağlamaktadır. Anahtar kelimeler: Türkiyenit, Türk mor jadesi, Harmancık-Bursa bölgesi. GEMMOLOGICAL AND MINERALOGICAL INVESTIGATIONS AND GENESIS OF THE TURKIYENIT (TURKISH PURPLE JADE) ABSTRACT This study is based on a purple jade formed as an extensive contact metamorphic aureole at the border between the Late Mesozoic coherent metaclastic rocks of blueschist facies and the Early Cenozoic intrusive granodiorite stock. This purple-colored material is only found in this provenance in Turkey. Therefore, it is specially called “Turkish (and/or Anatolian) purple jade” on the worldwide gem market. Specific gravity value of the purple jade called as the gemstone, which mainly includes the minerals of jadeite, quartz, orthoclase, epidote, chloritoid and phlogopite, is found average value of 3.04. Dispersive confocal micro-Raman spectroscopy, as well as the other well-known analytical methods was used to characterize and identify in detail the Turkish purple jade samples. Finally, these parameters provide positive identification with the provenance (geographic origin) of the original Turkish purple jade. Keywords: Turkiyenite, Turkish purple jade, Harmancık-Bursa region.