Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 11 Sayı: 58 Ağustos 2018 Volume: 11 Issue: 58 August 2018 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 http://dx.doi.org/ 10.17719/jisr.2018.2524 ATAYURTTAN ANADOLU’YA BİR TOY: KIZ EVLENDİRMEK • FROM HOMELAND TO ANATOLIA: GETTING A GIRL MARRIED Yıldız KOCASAVAŞ** Öz Türkler atayurtlarından Anadolu’ya gelirken yaşayış şekillerini, inançlarını, duygu ve düşüncelerini, deneyimlerini de beraberlerinde getirdiler. Bu, yüzlerce-binlerce yıllık birikim demektir. Yeni yurtlarını kurarken, yeni dünya düzenlerinde bu birikimlerin yanı sıra, ihtiyaçları nispetinde etraflarında var olanlardan faydalandılar, yanı sıra da yenilerini ortaya koydular. Gelenek ve göreneklerini, kültür ve birikimlerini de beraberlerinde taşıdılar: Düğün ve cenaze törenleri, yeme-içme alışkanlıkları, büyüğe saygı, küçüğün hakkı gibi. Kız evlendirme toyunun dile yansımalarında ‘kız alınır, kız verilir, kız göçürülür, kız uzatılır, kızın adı göçtür, ere varır, ere değer.’ İyi ama erkek için durum nasıldır? Erkek ‘evlendirilir, gelin alır, kız alır’. Nadiren bu durum, ‘iç güveyi gitmek’ şeklinde üçüncü bir olguyla sonuçlanır… Tarama yöntemine başvurularak hazırlanan çalışmada, dilin sosyal ihtiyaçlar nispetinde türetme kabiliyetinin sınırları, sınırlılıkları araştırılacaktır. Anahtar Kelimeler: Atayurt, Anadolu, Gelenek, Kız Evlendirmek. Abstract When Turkish people came to Anatolia region from their homeland, they brought their feelings, thoughts and experiences too, and that means a huge culture accumulation of hundreds of years. When they were building their new country, they made use of other people’s culture to keep pace with them, and sometimes, they created their new ones. They carried their culture, accumulation, traditions and customs to everywhere they have gone (wedding ceremonies, funerals, eating and drinking habits, respecting to elder ones, rights of younger ones and such…). In Turkish traditions (toy), families frequently get their girls married with good and strong groom of families that they love, and bot bride and groom can be satisfied with that event. Rarely, that event can be concluded with blind dates. In this study prepared by using the screening method, the limitations and limitations of the ability to derive the language in terms of social needs will be investigated. Keywords: Homeland, Anatolia, Traditions, Getting A Girl Married. Giriş İnsanlar, geçmişleriyle bağlarını kolay kolay koparamaz, bir şekilde devam ettirirler. Bu durum milletler için de geçerlidir. Türkler atayurtlarından Anadolu’ya gelirken yaşayış şekillerini, inanç, duygu ve düşüncelerini, deneyimlerini de beraberlerinde getirdiler. Bu, yüzlerce-binlerce yıllık birikim demektir. Yeni yurtlarını kurarken, yeni dünya düzenlerinde bu birikimlerin yanı sıra, ihtiyaçları nispetinde etraflarında var olanlardan faydalanırken yenilerini de ortaya koydular. Gelenek ve göreneklerini, kültür ve birikimlerini de beraberlerinde taşıdılar: Düğün ve cenaze törenleri, yeme-içme alışkanlıkları, büyüğe saygı, küçüğün hakkı, adak adama, adağın yerine getirilmesi, vb. gibi. Bunlardan biri de toy geleneğidir: Çocuğun doğuşuyla ilgili (ad alması, ad konması, diş toyu, vb.), sünnet, mektebe başlama (amin alayı, vb.) ve bitirme, askere gitme ve dönme, meslek sahibi olma (peştemal kuşanma, vb.), ailenin oluşumu, düğün (kız alma, kız verme, vb.)… Bunlardan kız evlendirme toyu yani “kız göçürür toyı”, “evlenüü toyu”, en yaygın ve bilinen toy yahut eğlence şeklidir. Bu geleneğin ifadesinde kız alınır, kız verilir, kız göçürülür, kız uzatılır, kızın adı göçtür, ere varır, ere değer, vb. İyi ama erkek için durum nasıldır? Erkek çocuk, evlendirilir, gelin alır/alınır, kız alır/alınır. Nadiren bu durum, iç güveyi gitmek şeklinde üçüncü bir olguyla sonuçlanır. Problem Toy geleneğiyle ilgili ayrıntı ve incelikleri kelime, mecaz ve deyimlerle takip etmek mümkün müdür? sorusundan yola çıkarak hazırlanan bu çalışmada, dilin sosyal ihtiyaçlar nispetinde türetme kabiliyetinin sınırları, sınırlılıkları araştırılmıştır. • Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi BAP tarafından BEK-2017-26011 proje no ile desteklenmiş ve 29 Eylül 2017-03 Ekim 2017 tarihleri arasında Halk Kültürü Araştırmaları Kurumu ve İsveç Uppsala Üniversitesi işbirliğiyle düzenlenen 1. Uluslararası Türk Kültürü Sempozyumu’nda bildiri olarak sunulmuştur. Bilimsel etkinliklere katılım desteği sağlayan İstanbul Üniversitesi BAP Birimine teşekkürlerimi arz ederim. ** Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi Hasan Âli Yücel Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi.