Modern Türklük Araştırmaları Dergisi Cilt 6, Sayı 1 (Mart 2009), ss. 59-73 DOI: 10.1501/MTAD.6.2009.1.6 Telif Hakkı©Ankara Üniversitesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü Türk Dilinde Varsayılan Anlam 1 Şahru Pilten ÖZET Sözcüklerin tabiat ı nda bulunan ya da sonradan edindi ği s ı nı rlamalar sonucunda sahip olduğu varsay ı msal anlamlar, eş değer olarak görülen sözcükler aras ı nda anlam farkl ı l ı klar ı ortaya koyarak mutlak eş anlaml ı l ı k ili ş kisinin yok olmas ı na yol açan ve bili ş sel eş anlaml ı l ı ğı n oluş mas ı nı sağlayan etmenlerdendir. Bu yüzden özellikle anlam bilimcilerin sözcükler aras ı ndaki anlamsal ili ş kileri belirlerken üzerinde durmas ı gereken önemli bir konudur. Varsayı lan anlamı ortaya çı karan s ı nı rlamalar, seçmesel s ı nı rlamalar ve eş dizimsel s ı nı rlamalar ş eklinde iki baş l ı k alt ı nda incelenebilir. Bu çal ı ş mada sözcüklerin seçmesel ve eş dizimsel s ı nı rlamalar ı tarihselden moderne kar ş ı laş t ı rmal ı olarak incelenerek Türk dilinde varsay ı msal anlamı n oluş um ve deği ş im süreçleri ortaya konulmaya çal ı ş ı lmı ş t ı r. ANAHTAR SÖZCÜKLER Varsayı lan anlam, seçmesel s ı nı rlamalar, eş dizimsel s ı nı rlamalar, eş anlaml ı l ı k, anlam bilim ABSTRACT The presupposed meaning which occurred by the results of the restrictions that the word has naturally on its semantic structure or the restrictions that are made by the chooses of the native speakers is one of the factors which effected the scale of the synonymity by making differences on meaning between the words. Because of this reason presupposed meaning is an important subject that have to be examined to define the semantic relationships of the words for especially the semanticists. The restrictions which produced presupposed meaning can be examined in two titles: selectional restrictions and collocational restrictions. In this study, we aimed to determine the formation and changing process of the presupposed meaning in 1 Bu makale, yazarın Türkçede Eş Anlamlılık (Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı, 2009) başlıklı yayımlanmamış doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır.