385 MAHMUT YESARİ’NİN SU SİNEKLERİ ROMANINDA SİNEMA TUTKUNU DEJENERE GENÇ KIZLAR İbrahim ÖZEN 1 Giriş Bilinen ilk sinema gösterimi, Paris’te aristokratların müdavimi olduğu bir kafenin bodrum katında 1895 yılında gerçekleşir (Kaynar, 2009: 192). Osmanlı Devleti’nin sinemayla tanışması, bahsi geçen bu ilk gösterimle yakın tarihlerdedir. Fransız film yönetmeni Alexandre Promio 1896 yılı başlarında İstanbul’da bazı film sahneleri çeker, yine aynı yıllarda Yıldız Sarayı hokkabazlarından Betrand aracılığıyla Osmanlı sarayında kısa film gösterimleri yapılır (Özön, 1968: 12). 1897’nin başında, Sigmund Weinberg’in teşebbüsüyle İstanbul’daki Sponeck Birahanesi, Korkodia Tiyatrosu ve Fevziye Kıraathanesi’nde halka açık ilk sinema gösterimleri gerçekleşir (Özön, 1968: 41). Erken Cumhuriyet Dönemi’nde sinema bir eğlence türü olarak toplum hayatında yerini almıştır. Ancak yerli filmlerin sayısı hem sinema seyircisi hem de sinema salonları göz önünde bulundurulduğunda oldukça yetersizdir. Diğer bir ifadeyle “1923-1938 yılları arasında ‘Muhsin Ertuğrul Sineması’ olarak adlandırılan ‘tek adam dönemi’nin ürünlerini ve istisnai çabalarını bir yana bıraktığımızda geriye kalan (yabancı filmlere dayalı) bir gösterim sinemasıdır.” (Cantek, 2019: 115). Yerli filmlerdeki bu yetersizlik, önce Avrupa daha sonra Amerika menşeli Hollywood filmlerinin ithal edilmesini beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla Türkiye’de sinema seyircisinin oluştuğu süreçte film piyasası ithal filmlere bağlı olarak şekillenmiştir. Nijat Özön’ün Türk sineması kronolojisinden birkaç örnekle bu bilgiyi doğrulamak mümkündür. Çalışmada incelenen Su Sinekleri romanının yayınlanmasından bir yıl önce sadece bir Türk filmi çevrilmişken (İstanbul Sokakları’nda) on sekiz yabancı film seyirciyle buluşmuştur. Bu sayı 1932’de iki Türk filmi, on dokuz yabancı film; 1933 yılında ise dört Türk filmi on sekiz yabancı film olarak kayıtlıdır (Özön, 1968: 66-70). Erken Cumhuriyet Dönemi’nde izleyiciyle buluşan ithal filmler devrin gençlerini olumsuz yönde etkilemiştir. Film artistleri sinema perdesine yansıyan kıyafetleri, jestleri, mimikleri, davranışları, alışkınları 1 Dr., Öğr. Üyesi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili ve EdebiyatıBölümü, i.ozen@hotmail.com, https://orcid.org/0000-0001-7707-5252.