1. Cele lekcji a) Wiadomości Po zakończonej lekcji uczeń powinien znać: • pojęcia i daty: ostatnia wojna z zakonem krzyżackim – 1919-21, hołd pruski – 1525; • postacie: Albrecht Hohenzollern, Zyg- munt Stary; • opinie historyków: Michała Bobrzyń- skiego, Zygmunta Wojciechowskiego i Jerzego Łojka, na temat hołdu pruskiego. b) Umiejętności Po zakończonej lekcji uczeń powinien umieć: • zanalizować tekst źródłowy dotyczący hołdu pruskiego; • porównać różne opinie historyków; • wyciągać wnioski na podstawie tek- stów źródłowych; • ocenić rolę królów Polskich w historii na przykładzie Zygmunta I Starego. 2. Metoda i forma pracy Wykład, drama, analiza SWOT, metoda porównawcza, dyskusja. 3. Środki dydaktyczne Mapa Polski w XVI w., kserokopie z tek- stami źródłowymi, karty pracy ucznia. 4. Przebieg lekcji a) Faza przygotowawcza Nauczyciel prosi uczniów o przypomnie- nie istoty konfliktów polsko-krzyżackich w XIV i XV w. b) Faza realizacyjna 1. Nauczyciel przedstawia uczniom cele lekcji i temat zajęć. 2. Nauczyciel przedstawia okoliczności i przebieg ostatniej wojny z zakonem krzyżackim. Wykład ilustruje mapą. Zwraca uwagę na rozwój reformacji i sekularyzację Prus, a także odosobnienie Albrechta Hohenzollerna – brak poparcia cesarskiego i klątwę papieską. Wprowa- dza uczniów w tematykę hołdu pruskiego. 3. Grupa kilku – wytypowanych tydzień wcześniej, aby się mogli przy- gotować – uczniów w formie dramy przedstawia scenę hołdu pruskiego. Wśród odgrywanych postaci znajduje się Zygmunt Stary, królowa Bona, Albrecht Hohenzollern. Książę pruski składa przysięgę wierności królowi polskiemu i otrzymuje flagę jako znak lenna. 4. Po tej krótkiej scence nauczyciel roz- daje uczniom teksty źródłowe i karty pra- cy. Wyjaśnia im, jak należy przeprowadzić analizę SWOT. 5. Po przeczytaniu tekstów przez uczniów następuje analiza SWOT. Poziom samodzielności pracy jest uzależniony od możliwości uczniów. 6. Uczniowie samodzielnie lub z pomo- cą nauczyciela uzupełniają kartę pracy, a później ją prezentują. 7. Po uzupełnieniu tabeli SWOT nauczy- ciel zadaje pytanie: „Czy hołd pruski był pozytywnym wydarzeniem w dziejach Polski?”. Rozpoczyna się dyskusja. 8. Podczas dyskusji uczniowie zwracają uwagę na różne opinie historyków na te- mat hołdu pruskiego. 9. Uczniowie wyszukują w tekstach naj- bardziej wyraźne różnice i je komentują. c) Faza podsumowująca Nauczyciel przypomina, że poszczególne fakty bywają w historiografii różnie oce- niane. 5. Bibliografia 1. M. Bieniek, Analiza SWOT, [w:] Współczesna dydaktyka historii. Zarys encyklopedyczny dla nauczycieli i studen- tów, pod red. J. Maternickiego, Warszawa 2004, s. 11-12. 2. M. Bobrzyński, Dzieje Polski w za- rysie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987. 3. M. Kamiński, R. Śniegocki, Historia od renesansu do czasów napoleońskich, Podręcznik dla II klasy liceum ogól- nokształcącego, liceum profilowanego i technikum, cz. 1, Wydawnictwo Nowa Era, Warszawa 2005. 4. J. Łojek, Kalendarz historyczny. Polemiczna historia Polski, Wydawnictwo Alfa, Warszawa 1994. 5. Z. Wojciechowski, Zygmunt Stary, Wydawnictwo S. Arcta, Warszawa 1946. 6. Załączniki a) Karta pracy ucznia Tekst 1. W niczym jednakże zgubny system Zygmunta tak nie zaszkodził Polsce, jak w sprawie pruskiej. Pozostawieni w roku 1466 w Prusach Wschodnich Krzyżacy, chociaż zupełnie bezsilni, nie mogli jednak zapomnieć dawniejszej swojej świetności i niemieckiej buty, oglądali się na Niem- cy, cesarza i papieża, wzbraniali składać hołdu i nieustannie Polsce gotowali kłopoty. Były to jednak ostatnie porywy zapowiadające ich niechybny upadek, a za Zygmunta rozstrój wewnętrzny za- konu takie już przybrał rozmiary, ludność pruska tak głośno za panowaniem polskim się oświadczała, że Polska tylko gotowy owoc zerwać z drzewa potrzebowała. (...) Po długich sporach wybuchła też w roku 1520 wojna z zakonem, w całej Polsce i Prusiech od dawna oczekiwana, popu- larna, na którą sejm po sejmie olbrzymie uchwalał podatki, a oręż polski zaraz w pierwszym roku do bram nowej stolicy Krzyżaków, Królewca, dotarł. Pomimo tego, że król zbyt wielkiej nie rozwinął energii, położenie Alberta stało się roz- paczliwym, książęta pomorski i meklem- burski, król Danii zawarli z Zygmuntem w roku 1524 przymierze, papież i cesarz, widząc, że w Prusiech przyjmował się świeżo wówczas wybuchły protestantyzm i w zakonie gorliwych zwolenników znaj- dował, odwrócili od Alberta przyjazne mu dawniej oblicze. Obsaczyli go ściśle naokół Polacy, zniszczyli nadciągające z Brandenburga posiłki pod Gdańskiem, po- trzeba jeszcze było wytrwać krótką chwilę, a niebezpieczne gniazdo krzyżackie byłoby samo upadło. Dla osiągnięcia takiego celu, dla załatwienia najżywotniejszej dla Polski sprawy, należało wszystkich sił użyć, nale- żało wytrwać za wiekopomnym przykła- dem Łokietka, Jagiełły i Kazimierza Jagiel- lończyka. Byłaby Zygmuntowi przebaczy- ła historia i utratę Smoleńska, i ustępstwo zrobione Habsburgom, gdyby wiedziała, że owocem tych ustępstw było wcielenie Prus i ostateczne złamanie zakonu i tej niemiec- kiej przewagi, której chorągiew zakon w samym wnętrzu Polski i Litwy podnosił. (...) Zygmunt miłował nade wszystko spokój, pognębionemu Albertowi podał rękę do zgody, zwrócił zabrane grody, dozwolił zrzucić habit zakonny, przyjąć protestantyzm i dziedzicznym księciem Prus pod zwierzchnictwem Polski się Jarosław Durka doradca WOM-u w Częstochowie Spór o hołd pruski – scenariusz lekcji historii w drugiej klasie liceum ogólnokształcącego Analiza SWOT Mocne strony Słabe strony - - - - Szanse Zagrożenia - - - - 26 KONIŃSKI KURIER OŚWIATOWY OŚRODEK DOSKONALENIA NAUCZYCIELI W KONINIE