107 DENTAL FORUM /2/2017/XLV PRACE KAZUISTYCZNE prace kazuistyczne Streszczenie Wprowadzenie. Bifosfoniany należą do popularnych leków, mających zastosowanie jako uzupełniająca grupa w te- rapii chorób kości. Ze względu na brak ujednoliconego sposobu postępowania z chorymi podjęto próbę leczenia na podstawie doświadczeń własnych. Cel. Celem pracy była ocena przebiegu procesu gojenia u pacjentów poddanych terapii bifosfonianami. Materiał i metody. Dwóch chorych przyjęto i leczono ambulatoryjnie. Chory A.G. leczony przy wykorzystaniu ozono- terapii, chory J.P. leczony chirurgicznie (oczyszczenie rany, mobilizacja brzegów dziąsła i szycie szczelne). Wyniki. W obu przypadkach otrzymano satysfakcjonujące efekty terapeutyczne. Przedstawione wyniki wskazują na potrzebę połączenia metod zabiegowych z prawidłową opieką pozabiegową. Wnioski. 1) Sposób postępowania z chorym w trakcie terapii lekami z grupy bifosfonianów powinien uwzględniać stan miejscowy. 2) W trakcie przygotowywania chorego należy uwzględnić zasadę proporcjonalności, samą procedurę me- dyczną oraz możliwy do uzyskania efekt terapeutyczny. 3) Ze względu na brak ujednoliconego postępowania terapeu- tycznego należy brać pod uwagę wiele innych czynników mogących mieć wpływ na wynik leczenia, gdzie kluczowym wydaje się być zespołowe przygotowanie i prowadzenie chorego. Słowa kluczowe: bifosfoniany, martwica kości szczęk, leczenie martwicy kości. Abstract Introduction. Bisphosphonates are common medicinal products used as an adjunct group in therapies of bone dis- ease. Due to the lack of uniform management of patients with such a health problem, we provided treatment based on our own clinical experience. Aim. The purpose of this paper was to evaluate the healing process in patients on a therapy with bisphosphonates. Material and Methods. Two patients received ambulatory treatment. One of them was treated with ozone, while the other was treated surgically (debridement, tissue mobilization and suturing) Results. Both cases had successful outcomes, which demonstrated the necessity of combining surgery with proper postoperative care. Conclusions. 1) The course of treatment with bisphosphonates should take into account local conditions. 2) The preparation of the patient for therapy should involve the application of the proportionality principle and consideration of a potential therapeutic effect. 3) As no uniform therapeutic protocol exists, a number of factors may affect the outcome, which depends on the interdisciplinary preparation of the patient and proper treatment management. Keywords: bisphosphonates, osteonecrosis of jaws, treatment of bone necrosis. Maciej Włodarczyk, Piotr Radziszewski, Maciej Podsiadło, Emil Kalinowski, Jerzy Reymond Martwica bifosfonianowa kości szczęk – przegląd piśmiennictwa i opis przypadków Bisphosphonate necrosis of the jaws – a literature review and case reports Oddział Chirurgii Szczękowo-Twarzowej, Radomski Szpital Specjalistyczny im. dr Tytusa Chałubińskiego DOI: http://dx.doi.org/10.20883/df.2017.30 Wstęp Leki z grupy bifosfonianów (BP, ang. bisphospho- nate) mają coraz szersze zastosowanie, szcze- gólnie u osób z chorobami rozrostowymi (np. szpiczaka mnogiego) i przerzutami nowotworowy- mi do tkanki kostnej (w tym raka płuc, piersi lub prostaty), jak również w przypadku stwierdzenia osteoporozy (w tym indukowanej glukokortykoste- rydami lub unieruchomieniem), choroby Pageta, hiperkalcemii spowodowanej różnymi czynnikami, choroby osteogenesis imperfecta, spadku gęsto- ści kości (np. u dzieci) w przypadku stwierdzenia wrodzonego zaburzenia polegającego na mutacji w genie dla kolagenu typu I [1–3]. W trakcie terapii bifosfonianami wykazano ich szczególne powino- wactwo do tkanki kostnej rejonu szczękowo-twa- rzowego [4]. Jednak leki tej grupy mają swój negatywny wpł yw na zdrowie człowieka. Od ponad 2 dekad u osób stosujących bifosfoniany obserwuje się martwicę kości, zwiększone ryzyko groźnego dla życia migotania przedsionków (ang. atrial fibrilla- tion – AF), nadmierne zahamowanie metabolizmu kości na poziomie komórkowym (ang. turnover) w obrębie kości prowadzące do objawów „za- mrożenia kości” (ang. frozen bone). „Zamrożenie kości” charakteryzuje się upośledzoną zdolnością naprawy mikrozłamań i zwiększoną wrażliwością kości na urazy. Obserwuje się również hipokal-