Yapay Zeka ve Öğrenen Makineler Çağında Kapitalizm “Us yürüten” Makineler, Us yitiren İnsan Özgür Narin Bize akıl çağı vadediliyordu. Öğrenen makineler, Yapay Zeka, tüm dünyayı saran internet ağları, gündelik yaşamımızın her anını kuşatan, çağın “avcı derleyici”lerinin topladığı ya da paylaştığımız, kaydedilen veriler, görüntüler, sesler gördük. Ama en kanlı savaşlar, kıyımlar, kronik işsizlik, uzun çalışma saatleri, aşı karşıtları, düz dünyacılar, görüntüleriyle, sesleriyle ayan beyan kaydedildiği halde yok sayılan katliamlar, olaylar da gördük. Otokrasi görüntüsünün arkasına sığınan sermaye diktatörlükleri de, korkunç imha yeteneğine sahip drone’larla uzaktan kumandalı katliamlar da gördük. Us yürüten makineler, usunu yitiren insanlık gördük. Oysa us, zeka gibi işlevler, bireysel cevher ya da “birey”e ait bir nitelik değil, aksine insanın evrimleşmesinde çevresiyle ilişkisine uyarlanma sürecinde ortaya çıkan, gelişen, ilişkisel, organlaşan nitelikler. Makineler us yürütme becerisi kazanırken, onu üreten, icat eden toplumsal ilişkiler akıldışı bir niteliğe bürünüyor. 1856’da Marx’ın öne sürdüğü sav yoksa hala gerçek mi? “Bütün keşiflerimiz ve ilerlememiz, maddi güçleri entelektüel bir yaşamla doldurmak ve insan yaşamını maddi bir güçle aptallaştırmaktan başka sonuç vermiyor!" *** ... ... ... Dijital Çağ, kapitalizmin özellikle son yüzyıldaki gelişmesinin sonucu olarak, makinelerden, birbiriyle konuşan makinelere, aktarılan verilere, iletişime, son olarak da makine öğrenmesine, yapay öğrenme ve yapay zeka geliştirmeye tanıklık etti. Mekanik düzeneklerden, bilgisayarlı, sayısal düzeneklere gelişimi sağlayan tarihsel toplumsal ilişkileri irdelemeye çalışacağız. Böylelikle baştaki önermemizin çelişkili niteliğini açıklığa kavuşturabiliriz. Makine öğrenmesi, yapay zeka çağı, nasıl bir Ortaçağ olabilir ki? Üstelik “Dijital” olan bir Ortaçağ olabilir mi? Olsa olsa bir itham olabilir bu diye düşünenler olacaktır. Bir itham ama aynı zamanda da bir hakikate ışık tutmaya çalışıyor. ... ... ...Makinelerin gelişimi de otomatik, teknik bir gelişim değil, aksine toplumun ürettiği bir gelişme. İşte, bu gelişmenin kimi önemli uğrak noktalarını aktarmaya çalışacak, makineden Yapay Zeka’ya tarihsel evrimi inceleyeceğiz.