Medycyna Wet. 2008, 64 (8) 1062 Praca oryginalna Original paper Chocia¿ pa‡eczki Salmonella identyfikowane s„ najczŒciej w ¿ywnoci pochodzenia zwierzŒcego (4, 7), nale¿y mieæ wiadomoæ, ¿e pocz„tkowym etapem w zaka¿eniu produktów ¿ywnociowych mog„ byæ materia‡y paszowe i to zarówno pochodzenia zwierzŒ- cego, jak i rolinnego (1, 12). W krajach UE i Norwe- gii w latach 2001-2005 stwierdzono kontaminacjŒ materia‡ów paszowych pa‡eczkami Salmonella po- miŒdzy 0% a 33,3%, przy czym najbardziej zanieczysz- czone by‡y: m„czka miŒsno-kostna (Hiszpania 2005  33,3%), nasiona rolin oleistych (W‡ochy 2001  22,2%, Niemcy 2002  8,1%), m„czka rybna (Belgia 2003  12,5%). W gotowych produktach najwiŒksze zanieczyszczenia zarejestrowano w mieszankach dla drobiu (Grecja 2004  6,3%, 2005  6,2%, W‡ochy 2005  4,2%) (3). McIlroy (9) zaobserwowa‡, ¿e w ostatnich latach w Wielkiej Brytanii najbardziej cho- robotwórcze serotypy S. Enteritidis i S. Typhimurium czŒciej izoluje siŒ z produktów rolinnych ni¿ zwie- rzŒcych. Mog„ one ulec zaka¿eniu podczas ich zbio- ru, transportu czy te¿ przetwarzania lub magazynowa- nia (8). Badania McIlroya (9) wykaza‡y, ¿e poziom zanieczyszczenia surowców paszowych pa‡eczkami Salmonella mo¿e wzrosn„æ nawet dwukrotnie podczas ich transportu do wytwórni. Pasze mog„ byæ zanie- czyszczone przez wiele ró¿nych serotypów Salmonel- la z tego wzglŒdu, ¿e czŒsto importowane s„ z wielu odleg‡ych od siebie regionów (10). W krajach UE i Norwegii w 2003 r. w materia‡ach pochodzenia zwierzŒcego najczŒciej wystŒpowa‡y: S. Montevideo (g‡ównie w Norwegii), S. Typhimurium, S. Derby, S. Livingstone oraz S. Give, natomiast w surowcach rolinnych: S. Agona, S. Mbandaka, S. Tennessee i S. Senftenberg (1). Z kolei w latach 2001-2005 goto- we mieszanki paszowe najczŒciej zanieczyszczone by‡y: S. Montevideo, S. Typhimurium, S. Livingstone, S. Senftenberg, S. Infantis (3). W Polsce uwagŒ zwra- ca doæ wysoki odsetek S. Typhimurium (25,8%) od- notowany w 2004 r. w rodkach ¿ywienia zwierz„t. Na dalszych pozycjach znalaz‡y siŒ: S. Mbandaka, S. Ana- tum, S. Infantis i S. Senftenberg (4). Zwa¿ywszy, ¿e pa‡eczki Salmonella s„ jedn„ z naj- czŒstszych przyczyn„ zatruæ pokarmowych w Polsce i na wiecie (3, 4), a opornoæ tych drobnoustrojów na dostŒpne antybiotyki systematycznie wzrasta (13), dzia‡ania profilaktyczne w tym zakresie s„ dzisiaj prio- rytetem. Kontrola obecnoci pa‡eczek Salmonella w paszy ma zasadnicze znaczenie, gdy¿ potencjalnie WystŒpowanie pa‡eczek Salmonella w paszy dla zwierz„t w województwie warmiæsko-mazurskim w latach 2001-2005 DOROTA WITKOWSKA, TOMASZ MITUNIEWICZ, JANINA SOWIÑSKA, ANNA WÓJCIK, KRYSTYNA IWAÑCZUK-CZERNIK, KATARZYNA KLEINSZMIDT, JERZY SOBCZAK* Katedra Higieny Zwierz„t i rodowiska Wydzia‡u Bioin¿ynierii Zwierz„t UWM, ul. Oczapowskiego 5, 10-719 Olsztyn *Wojewódzki Inspektorat Weterynarii, ul. Warszawska 109, 10-702 Olsztyn Witkowska D., Mituniewicz T., Sowiæska J., Wójcik A., Iwaæczuk-Czernik K., Kleinszmidt K., Sobczak J. Occurrence of Salmonella in animal fodder in the Warmia and Mazury Province in 2001-2005 Summary The aim of the study was to analyze the frequency of the occurrence of Salmonella in animal fodder in the Warmia and Mazury Province in the period of 2001-2005. The compilation was prepared on the basis on the data of the Department of Veterinary Hygiene in Olsztyn. The research was performed according to the requirements of Polish Standard PN-EN ISO 6579. In the period of 2001-2005, 4,652 fodder samples were tested in the Department of Veterinary Hygiene in Olsztyn for the presence of Salmonella. 49 samples gave positive results, which accounted for 1.05%. The highest degree of fodder contamination with Salmonella was observed in 2005, and the lowest  in 2001 and 2003. The most frequently contaminated materials for fodder production included oil seeds and products (of soybean and rape in particular), as well as meat-and-bone meal, while in compound feedstuffs it was definitely wet feed intended for domestic animals. No Salmonella rods were found in any fodder additives in the samples from the entire period under discussion. Keywords: Salmonella, fodder