1 Our Underachieving Colleges? 1 Bert Hoogewijs In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw verschenen in de Verenigde Staten verschillende boeken over de tekortkomingen van het hoger onderwijs. Dat het onderwijs aan de kaak werd gesteld was het directe gevolg van een analyse van de problematische economische situatie; Amerika ondervond op dat moment namelijk competitie vanuit het buitenland en Japanse goederen overspoelden de markt. The Closing of the American Mind (Bloom 1987), The University in Ruins (Readings 1996) en The Moral Collapse of the University (Wilshire 1990) zijn veelzeggende titels. De auteurs ervan hadden het over de teloorgang van de zogenoemde liberal arts-traditie en het onvermogen om studenten op te leiden tot kritische en verantwoordelijke wereldburgers. De curricula werden daarbij beschreven als gefragmenteerde verzamelingen van diverse academische specialiteiten. Het onderwijs miste, zo werd gesteld, coherentie en adresseerde niet langer de grote levensvragen. De undergraduate colleges, de instituten voor wat wij vandaag ook in Europa de bacheloropleidingen noemen, besteedden steeds minder aandacht aan de opleiding van hun studenten tot algemeen gevormde, kritisch reflecterende personen. Kritische auteurs waren er dus wel, en hun boeken trokken een groot lezerspubliek aan. Studenten en alumni waren echter best tevreden met het onderwijs dat ze genoten of genoten hadden. Dat onderwijs focuste in veel gevallen meer op de directe voorbereiding op de arbeidsmarkt met sterk toegespitste, praktische programma’s. Misschien hadden de critici, waaronder ook professoren, het dan wel bij het verkeerde eind… Dat vermoeden lijkt een van de redenen te zijn geweest voor Derek Bok om in 2006 een nieuw boek te wijden aan het Amerikaanse hoger onderwijs. Dat boek gaf hij als titel Our Underachieving Colleges mee - zonder vraagteken. Derek Bok was van 1971 tot 1991 president van de prestigieuze Harvard University, een functie waarin hij in 2006 nog eens kort terugkeerde. In Our Underachieving Colleges komt hij tot de conclusie dat de bacheloropleidingen hun studenten effectief allerlei competenties bijbrengen en dat het om die reden niet zo verwonderlijk is dat alumni tevreden zijn. Daar voegt hij evenwel meteen aan toe dat veel afgestudeerden 1 uit: Hertmans, S. (red.) (2009), Grenzen aan de ethiek? Studium Generale 2008-2009. Gent: Academia Press: 7- 10.