474 ANKARA - TURKIYE kIzIlIrmak kuş cennetInde doğal yaşam için ulaşIm ve yol düzenlemeleri TRANSPORTATION AND ROAD REGULATIONS FOR NATURAL HABITAT IN kIzIlIrmak bIrd paradIse Yrd.Doç.Dr. Erhan Burak PANCAR a * ve Yrd. Doç. Melda GENÇ b a * Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Samsun, Türkiye, erhanpancar@hotmail.com b Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Samsun, Türkiye, meldagenc@gmail.com Özet Kızılırmak Deltası, Türkiye’nin Karadeniz kıyılarında doğal özelliklerini kısmen koruyabilmiş en büyük sulak alan olup, Samsun ilinde, Kızılırmak’ ın denize döküldüğü yerde 19 Mayıs, Bafra ve Alaçam ilçeleri sınırları içinde kalan Samsun-Sinop karayolunun kuzeyinde bulunmaktadır. Burada bulunan kuş cenneti, bünyesinde 323 adet değişik kuş türü barındırmaktadır. Delta, Avrupa kuş alanları envanterindeki en önemli dört kriterden üçüne sahip olmasıyla uluslararası ornitolojik bir öneme sahiptir. Deltada, kış döneminde yüz bin dolayında su kuşu kışlanmaktadır. Karadeniz’ i direkt olarak aşan göçmen kuşların uçuş hazırlığı yaptıkları ve uçuş sonrası dinlenebildikleri, beslenebildikleri ve korunabildikleri tek alandır. Bütün bunların yanında delta, günümüze kadar uzanan süreç içerisinde bilinçsizce ve yanlış yapılan uygulamalar neticesinde büyük zararlar görmüştür. Bu yanlışlıklar değişik platformlarda dile getirilmiştir. Bu makale kapsamında, bugüne kadar pek dillendirilmemiş olan fakat kuş cennetinin içerisinden geçmesiyle kuşlara ve diğer canlılara zarar vermekte olan karayolunun durumu ve bu zararın en az seviyeye indirilmesi için neler yapılması gerektiği incelenmiştir. Yolun yapısı, kullanım şekli tartışılmış, bölgede turizmin geliştirilmesi ve ekolojik dengenin korunabilmesi için gerekli görülen yeni düzenlemeler hakkında öneriler sunulmuştur. anahtar kelimeler: kızılırmak deltası, kuş cenneti, yol Abstract Red River Delta, which has preserved natural features in Turkey’s Black Sea coast, is the largest wetlands. It is located in the north side of Samsun-Sinop highway which stays within the borders of 19 Mayıs, Bafra and Alaçam towns where the Red River fows into the sea in Samsun city. This Bird Paradise houses 323 diferent kinds of bird types. Delta, has international ornithological importance by having the three of four most important criterions in the inventory of European bird areas. About a hundred thousand waterfowls exist in Delta during the winter time. It is the only area where the migratory birds, passing over Blacksea directly, can be fed and protected and can make fying preperation and take a rest afer fying. Beside all these things, Delta has been damaged as a result of unconscious and improper applications which have been done until today. These mistakes have been mentioned in diferent platforms. In this paper, the road which passes through the Bird Paradise and harms the birds and other animals, is examined. The necessary things which should be done to decrease this damage is also examined. The road structure and its usage are discussed. Suggestions, about the necessary new regulations to develop tourism and to preserve the ecological balance, in the region, have been made. keywords: red river delta, bird paradise, road 1. Giriş Ekolojik anlamda Kızılırmak Deltası özelliklerinden ve bu alanlarda yaşayan canlıların çeşitliliğinden dolayı önemli bir konuma sahiptir. Kızılırmak Deltası oldukça geniş bir alana sahip olup irili ufaklı 20 adet göl, bataklık ve sazlıklarıyla kuşların barınması açısından sadece Türkiye’ de değil, aynı zamanda dünyada da önemli bir yere sahiptir. Kızılırmak deltasının bir kısmı ramsar alanı olarak, diğer bir kısmı