SESSION 5C: Kamusal 399 Türk Ekonomisinin Bilgi Ekonomisi Kapsamında Performansına Dair Bir Değerlendirme An Evaluation of Turkish Economy's Performance Under the Information Economics Prof. Dr. Zeynep Karaçor (Selçuk University, Turkey) Ph.D. Candidate Mücahide Küçüksucu (Necmettin Erbakan University, Turkey) Ph.D. Candidate Sevilay Konya (Selçuk University, Turkey) Abstract Economics is the art of providing unlimited human needs with scarce resources as it comes to teaching. Very few of these resources have been used in such a way that they are ready in nature. Almost all of the goods and services that can meet the needs are obtained by the application of human labor (labor force) and capital to commodity. In recent years, labor capital and commodity factors were first added to entrepreneurs and then technology. Thus, the system we call the production process emerges. This study based on the information economy, the information economics indicator with Turkey's latest data is intended to demonstrate the performance. First of all, after the conceptual framework of the information economics, its distinctive qualities and development process, the effects of these developments on societies and economies will be evaluated. For the intended purpose, indicators such as R&D activities and R&D personnel employment, patent application and registration numbers, number of scientific publications and access to information were examined in Turkish economy. Finally, Turkey made the comparison with developed countries in economic terms and has been observed that the desired level of the Turkish economy in terms of the information economics. 1 Giriş Bilginin üretilmesi, kullanılması ve yayılması olarak ifade edilebilecek teknolojik yetenek, ekonomik büyüme ve uluslararası rekabet gücünün ve dolayısıyla toplum refahının en önemli belirleyicileri olmuştur. Teknolojik gelişmişlik bağlamında önde olan ülkelerde ekonomik faaliyetlerin büyük çoğunluğunu, bilgi yoğun faaliyetlerin oluşturmaktadır. Günümüzde, mal ve hizmet üretim süreci, büyük oranda bilgi kullanımı gerektiriyor olmasından dolayı ekonomiler, “Bilgi Ekonomisi” ya da “Bilgiye Dayalı Ekonomi” kavramı ile ifade edilmeye başlanmıştır. Bilgi ekonomisine geçiş süreci üretimden pazarlamaya bütün ekonomik faaliyetlerde yapısal bir dönüşüm olarak ifade edilmektedir (Saygılı, 2003). İktisatçılar, ekonomik değişimlerin temel unsurlarından birinin bilgi olduğunu ve yirminci yüzyılın başlarından itibaren, analizlerinde bilgi kavramına yer vermeleri gerektiğini fark etmişlerdir. Bu tarihten, bilgi ekonomisi konusu ile ilgili iktisat yazınında son dönemde önemli artışlar olmuştur (Fidan, 2013). Yeni ekonomi savunucuları küreselleşme ve bilgisayarlaşmayı modern ekonomide endüstriyel dönemlerden temelde farklı şekilde biçimlendirilen yeni güç olarak görmektedir. Bu fikirler dikkat çekmesine rağmen, yeni ekonominin gerçekte ne anlama geldiği veya nasıl tanımlanması ve değerlendirilmesi gerektiği konusunda henüz bir fikir birliği yoktur (Stiroh, 2000). Günümüzde bilgi kaynağına ulaşmış olan ekonomiler zengin ekonomi olarak nitelendirilmektedir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı Türk ekonomisinde bilgi ekonomisi performansını ortaya koymaktır. Çalışmamızda öncelikle, önemine atfen bilgi ekonomisinin kavramsal çerçevesine yer verilmiştir. Daha sonra Türk ekonomisinin bilgi ekonomisi adına performans göstergelerine değinmek için, Ar-Ge harcamaları, merkezi yönetim bütçesinden Ar-Ge harcamaları için ayrılan pay ve bu payın sosyo-ekonomik hedefler doğrultusunda dağılımı, patent başvuru ve tescil sayıları, bilimsel yayınlar verilerine yer verilmiştir. Daha sonra OECD ülkeleri çerçevesinde Bilgi Ekonomisi Endeksi (KEI) ve alt bileşenlerine yer verilerek mukayese yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise genel değerlendirmelerde bulunulmuştur. 2 Bilgi ve Bilgi Ekonomisinin Kavramsal Çerçevesi Bilgi ekonomisi kavramına değinmeden önce bilgi kavramına kısaca değinmek anlamlı olacaktır. Türk Dil Kurumu’na göre bilgi, insan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütünü olarak tanımlanmaktadır. Çağımızda savaşın ve uluslararası rekabetin temelini bilgi oluşturmaktadır. Bu anlamda ise bilgiyi elinde bulunduran gücü de elinde tutmaktadır. Bilgi toplumu yapısının ortaya çıkması ile birlikte sanayi ekonomisinde temel üretim faktörlerine (doğa, sermaye, işgücü, girişimci) bilgi de dahil olmaktadır. Bu doğrultuda bilgi ekonomisini sanayi ekonomisinden ayıran temel farklılıklar, bilginin üretim faktörü kapsamında değerlendirilmesi,