Wołosi na Współczesnych Bałkanach (XX–XXi W.) przejaWy odrBnoci i asymilacji* 64 JędrzeJ Paszkiewicz abstract. The Vlachs in contemporary Balkans (20 th –21 st century). Signs of distinctiveness and assimilation. The aim of the article is to show diferent aspects of diversity among the Vlachs in the contemporary socio-po- litical realities of the particular countries in south-eastern europe. Their diversity leads to a general threefold description. most commonly the Vlachs are regarded as a cultural or regional minority (in Greece, Bulgaria, croatia), they are identifed with the romanian nation (Bulgaria, romania), or seen as an ethnic and language minority (north macedonia, albania). The communities of Vlachs had shaped their customs, traditions and iden- tity in relation to their local living conditions. They were forced to fnd a modus vivendi with the dominant slavic, Greek or albanian-speaking population, as well as their local codes of conduct. as a result, the dispersed com- munities have never developed a uniform ethnic or cultural identity, which would bind them into a greater whole. What diferentiates them further, is their legal and political situation in the particular countries of residence. streszczenie. W artykule zwrócono uwag na zrónicowan charakterystyk ludnoci wołoskiej we współ- czesnych realiach społeczno-politycznych poszczególnych pastw europy południowo-wschodniej. na jej pod- stawie mona wyodrbnić trojakie rozumienie Wołochów. najczciej traktuje si ich jako mniejszoć w sen- sie kulturowym i regionalnym (w Grecji, Bułgarii, chorwacji), identyfkuje z ywiołem rumuskim (Bułgaria, rumunia) lub uznaje za mniejszoć etno-jzykow (w macedonii północnej i albanii). obyczajowoć, tradycje i tosamoć społecznoci wołoskich ukształtowały si w odniesieniu do lokalnych warunków ycia. Wołosi mu- sieli szukać modus vivendi z ludnoci, która na danym obszarze dominowała liczebnie i okrelała reguły funk- cjonowania. W rezultacie, rozproszone społecznoci wołoskie nie wygenerowały jednolitej tosamoci etnicznej czy kulturowej, która mogłaby je spoić w wiksz całoć. zrónicowana jest take ich sytuacja prawno-politycz- na w poszczególnych pastwach. Keywords: Vlachs, Balkans, ethnic minority Słowa kluczowe: Wołosi, Bałkany, mniejszoć etniczna Autor: jdrzej paszkiewicz, Uniwersytet im. adama mickiewicza w poznaniu, Wydział historii, ul. Uniwersytetu poznaskiego 7, 61-614 pozna, polska, prosinac@amu.edu.pl, ORCID iD: https://orcid.org/0000-0002-7115- 9284 Balcanica posnaniensia. acta et studia, XXViii/1, pozna 2021, Wydawnictwo Wydziału historii Uam, pp. 253–284 isBn 978-83-66355-68-2, issn 0239-4278. polish text with summaries in english and polish doi.org/10.14746/bp.2021.28.12 64 * artykuł powstał w ramach projektu nprh Wołosi w europejskiej i polskiej przestrzeni kulturowej. Migracje – osadnictwo – dziedzictwo kulturowe (projekt nr 0604/nprh3/h12/82/2014). Balcanica posnaniensia XXViii/1 iUs ValachicUm ii pozna 2021