TẠP CHÍ PHÁT TRIỂN KH&CN, TẬP 21, SỐ T1-2018 CHUYÊN SAN KHOA HOC TƯ NHIÊN, TẬP 2, SỐ 1, 2018 71 Khảo sát thành phần hóa học của vỏ thân cây Xuân thôn nhiều hoa (Swintonia floribunda Griff.), họ ào lộn hột (Anacardiaceae) ặng Hoàng Phú, Nguyễn Xuân Hải, Lê Hữu Thọ, ỗ Vn Nhật Trường, Nguyễn Trung Nhân, Nguyễn Thị Thanh Mai Tóm tắt – Swintonia floribunda Griff. (Xuân thôn nhiều hoa) là loài cây thường xanh thuộc họ ào lộn hột (Anacardiaceae), mọc ở tỉnh Tây Nguyên, Lân ồng, và ồng Nai của Việt Nam. Mặt khác, cây Xuân thôn nhiều hoa thể hiện nhiều hoạt tính sinh học quan trọng như kháng ung thư tuyến vú, tuyến tụy, kháng oxy hóa, và kháng khuẩn. Từ cao ethyl acetate của vỏ thân cây Xuân thôn nhiều hoa thu háhi tại tỉnh ồng Nai, ba hợp chất khung epoxylignan là: pinoresinol (1), syringaresinol (2), epipinoresinol (3), và ba hợp chất khác là: n- heptacosyl trans-ferulate (4), methyl orsellinate (5), và friedelin (6) đã được cô lập. Cấu trúc hóa học của các hợp chất được xác định bằng phương pháp phổ cộng hưởng từ hạt nhân một chiều và hai chiều, kết hợp so sánh với các tài liệu tham khảo. Các hợp chất này lần đầu tiên được cô lập trong cây Xuân thôn nhiều hoa. Từ khóa – Xuân thôn nhiều hoa, Swintonia floribunda, Anacardiaceae, hoạt tính ức chế tyrosinase 1 MỞ ẦU ây Xuân thôn nhiều hoa (Swintonia floribunda Griff.) thuộc họ ào lộn hột (Anacardiaceae), phân bố trên vùng núi ở độ cao 200 – 800 m. Ở khu vực Tây Nam Bộ, cây được tìm thấy ở Vnh An, Mã à và Hiếu Lâm thuộc tỉnh ồng Nai, Vườn Quốc gia Cát Tiên, Vườn Quốc gia Bù Gia Mập. Cao chiết của cây Xuân thôn nhiều hoa thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và kháng oxy hóa [1]. Hiện nay trên thế giới và trong nước chưa có một Ngày nhận bản thảo: 02-01-2017, ngày chấp nhận đng: 25- 07-2018, ngày đng: 10-08-2018 Tác giả: ặng Hoàng Phú, Nguyễn Xuân Hải, Lê Hữu Thọ, ỗ Vn Nhật Trường, Nguyễn Trung Nhân, Nguyễn Thị Thanh Mai - Trường ại học Khoa học Tự nhiên, HQG-HCM (e- mail: dhphu@hcmus.edu.vn) công bố nào về thành phần hóa học của loài cây này. Một nghiên cứu về thành phần hóa học của loài cùng chi Swintonia foxworthyi có chứa các hợp chất thuộc khung phenolic như: methyl gallate và methyl digallate [2]. Trong quá trình sàng lọc các cây thuốc ở Mã à – ồng Nai theo hoạt tính ức chế enzyme tyrosinase, chúng tôi đã phát hiện ra cao MeOH của vỏ thân cây Xuân thôn nhiều hoa có giá trị IC50 là 42,1 μg mL -1 . Vì thế chúng tôi tiến hành khảo sát thành phần hóa học của vỏ thân cây Swintonia floribunda và từ cao ethyl acetate đã cô lập được 6 hợp chất là: pinoresinol (1), syringaresinol (2), epipinoresinol (3), n- heptacosyl trans-ferulate (4), methyl orsellinate (5), và friedelin (6). 2 VẬT LIỆU – PHƯƠNG PHÁP Thiết bị và hóa chất Máy NMR Bruker Avance 500 [500 MHz ( 1 H) và 125 MHz ( 13 C)]. Máy UV Shimadzu UV-1800 được sử dụng để xác định hoạt tính ức chế enzyme tyrosinase. Sắc kí lớp mỏng trên bản nhôm tráng sẵn và sắc kí cột sử dụng silica gel Merck, Kielselgel 60 F254 (40-63 μm) và silica gel Merck 60 RP-18 (40-63 μm). Các dung môi sử dụng cho quá trình cô lập (n-hexane, chloroform, ethyl acetate, n-butanol, methanol, acetone, và acetic acid) đều được mua của Xilong (Trung Quốc). Enzyme tyrosinase (EC 1.14.18.1) từ nấm (3933 U/mL) và L-DOPA được mua của Sigma Aldrich (Singapore). Chất đối chứng dương kojic acid được mua của Merck (ức). Nguyên liệu Mẫu vỏ thân cây Xuân thôn nhiều hoa, Swintonia floribunda Griff., được thu hái ở khu bảo tồn thiên nhiên-vn hóa ồng Nai, xã Mã à, huyện Vnh Cửu, tỉnh ồng Nai, vào tháng 4 nm C