55 CZAS KULTURY (198) RE:PATRIOTYZM „NIE PYTAJ MNIE, CO WIDZĘ W NIEJ” – PORZUCANIE POLSKI WE WSPÓŁCZESNEJ MUZYCE Andrzej Marzec Instytut Filozofii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu …bo poezję robi się z małych rzeczy z rzeczy najmniejszych i tylko kiedy niekiedy jest to Polska [Tkaczyszyn-Dycki 16] Polska muzyka współczesna, zarówno w swej popularnej, jak i alternatywnej odsło- nie, doskonale obrazuje niezwykle skomplikowane i problematyczne relacje patrio- tyczne. Związek Polski i jej mieszkańców przedstawiany jest przede wszystkim jako trudna więź miłosna, która niesie ze sobą zawsze jednocześnie rozkosz i mękę. Dlatego w analizie dyskursu muzycznego pragnę wyjść od pojawiającego się najczęściej sadomasochistycznego modelu miłości do Ojczyzny. Chcę ukazać ten specyficzny rodzaj erotycznego napięcia, jaki ujawnia się w strukturze myślenia patriotycznego, oraz skonceptualizować jednoczesne, niemal schizofreniczne pragnienie zerwania i utrzymania miłosnej relacji. Patriotyzm oglądany z perspektywy sadomasochistycz- nej wskazuje na proces zamieniania więzi w miłosne więzy i pęta, z których nie sposób się uwolnić. Temat walki o wolność Ojczyzny, związany z tradycyjną muzyką patrio- tyczną, stopniowo zmienia się w motyw wolności od Ojczyzny. Dlatego chciałbym przyjrzeć się próbom porzucania ojczystego kraju we współczesnej polskiej muzyce, jego różnym rodzajom i odmianom. Rozpocznę od propozycji uwolnienia się od Polski, traktowanej jako przestrzeń geograficzna, by następnie przejść do pragnienia opuszczenia języka polskiego, nazywanego przeze mnie próbą wyjścia z polszczyzny. Gdy myślimy o utworach muzycznych, które miałyby powiedzieć nam cokolwiek o Polsce, mimowolnie przypominają nam się wiekowe, patriotyczne hymny oraz