Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research Cilt: 12 Sayı: 65 Ağustos 2019 www.sosyalarastirmalar.com Volume: 12 Issue: 65 August 2019 Issn: 1307-9581 Doi Number: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3500 TÜRKİYE EĞİTİM SİSTEMİNİN AMAÇLARINDA FELSEFİ AKIMLAR PHILOSOPHICAL MOVEMENTS IN THE AIMS OF THE TURKISH EDUCATION SYSTEM Ayşe ŞİMŞEK  Sadık KARTAL** Öz Toplumlar ve bireyler için büyük bir önem taşıyan, yaşam boyu edinilen her davranışı kapsaması, formal ve informal yönü olan bir süreç olması nedeniyle eğitimin tanımlanması ve sınırlarının çizilmesi zordur. Bireylerin kendi yaşantıları yoluyla davranışlarında kasıtlı olarak istendik davranış değişikliği meydana getirme süreci olarak belirtilmesi Türkiye’de kabul gören bir tanımlamadır. Değişik kaynaklarda bireylerin içinde doğduğu başta kültürel değerler olmak üzere tutum, yetenek, beceri, estetik duyarlılık ve olumlu yönde davranışlar kazandırılmasının amaçlandığı bir süreç veya insanı kültürel hayata hazırlayan tüm sosyal süreçlerin toplamı şeklinde tanımlamalara rastlamak da mümkündür. Eğitim alan yazınında tanımlamalar yapılırken felsefi akımların etkisi yadsınmaz oranda büyüktür. Yani felsefe akımları eğitimin şekillendirilmesinde önemli unsurlardan biri olarak ifade edilmektedir. Bu araştırmada Türkiye eğitim sistemine yansıyan felsefe akımlarını (idealizm, realizm, natüralizm, pragmatizm) belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma var olan durumu betimlemeyi amaçlaması bakımından nitel araştırma modelinde ele alınmıştır. Türkiye eğitim sisteminin yapılanmasında temel olan 1982 Anayasasında eğitim ile ilgili maddeler, Milli Eğitim Temel Kanunda Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel İlkelerine yansıyan felsefe akımları doküman incelemesi tekniği kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda belirtilen yasal metinlere yansıyan genel felsefe akımının çoğunlukla pragmatizm olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Türkiye Eğitim Sistemi, İdealizm, Realizm, Natüralizm, Pragmatizm. Abstract Education is of capital importance for societies and individuals, yet, it is difficult to define and delineate the education because it includes every life-long-acquired behavior and is a process with formal and informal aspects. Process of deliberately demanding behavior change in individuals' behavior through their own experiences is a well-accepted definition of education in Turkey. It is possible to come across different definitions such as a process in which acquisition of cultural values individuals born into, attitudes, skills, aesthetic sensitivity and positive behaviors is aimed; or the sum of all social processes that prepare people for cultural life. The effect of philosophical movements is undeniable when defining educational concepts in the literature. In other words, philosophical movements are defined as one of the important factors in shaping education. This study aimed to determine the philosophical movements (idealism, realism, naturalism, pragmatism) reflected by the education system in Turkey. The research is considered under the qualitative research as it describes the current situation. Effect of philosophical movements to the items related to primary education under the Constitution of 1982, which is the basis for the construction of the education system in Turkey; and general purpose and fundamental principles defined by the Turkish National Education Basic Laws was examined by a document analysis. Obtained data were analyzed through content analysis technique. It was observed that mostly pragmatism is reflected in the legal texts. Keywords: Turkish Education System, Idealism, Realism, Naturalism, Pragmatism. GİRİŞ Eğitim kavramına yönelik yapılan tanımlar incelendiğinde tanımların dayandığı felsefi anlayışa göre farklı şekillerde yapıldığı görülmüştür. Her farklı felsefi düşünür eğitimi kendi hedeflerine uygun bir amaç yükleyerek tanımlamaktadır (Toprakçı, 2002). Ancak yapılan tanımlamalarda temel olarak insanın ele alındığı, insanın var olan durumunun yetersiz kabul edildiği, tutarlı, etkin araç-gereç, strateji, yöntem, teknik gibi uyarıcıların devreye sokularak istendik yönde bir davranış değişimini hedeflediği ve sonuçta da hedeflenen istendik davranışların kazandırılıp kazandırılmadığının değerlendirildiği süreci kapsadığı görülmüştür (Sönmez, 1991). Eğitim sistemleri devlet/toplum tarafından belirlenen amaçlara ulaşmak üzere oluşturulmaktadır. Kazandırılmaya çalışılan davranışların niteliğine göre eğitim durumları düzenlenmektedir. Devlet/toplum eğitim düzenlemelerini yaparken, devletin benimsemiş olduğu ideoloji ve felsefelerden faydalanır. Bu açıdan felsefe, eğitimin niteliğini belirlemede, insanlara bakış açısı kazandırmada ve akıl yürütme biçimi sağlamada yani eğitimdeki uygulamaları şekillendirmede önemli bir  Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Yönetimi Doktora Öğrencisi, aysesimsek1002@gmail.com ** Prof. Dr., Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Yönetimi Anabilim Dalı, skartal@mehmetakif.edu.tr