388 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2016 Almanya'daki Türk Göçmen Kadınların Çalışma Yaşamına Katılım Konusundaki Tutumlarını Belirlemeye Yönelik Ölçek Çalışması The Study of the Scale to Determine Attitudes on Labor Force Participation of Turkish Migrant Women in Germany Asst. Prof. Dr. Erol Karaca (Anadolu University, Turkey) Prof. Dr. Nuray Gökçek Karaca (Anadolu University, Turkey) Abstract This study sought to develop a Likert type scale which is valid and reliable in order to investigate attitudes on labor life participation of the migrant women. The research was carried out with 570 Turkish migrant women in Germany, living in Cologne (172), Stuttgart (150), Bremen (109), Munich (53) and Berlin (86), Germany, in 2012- 2013. The data were collected by using a questionnaire consisting of two sections, developed by the researchers to determine attitudes on labor life participation of migrant women. The first part is the form related to demographic and personal information, consisting of items about the gender, age, marital status, status, if they find their income level sufficient, if they look at the future with confidence and perceptions about being unionized. The second part includes 15 expressions related to attitudes on labor life participation of migrant women on a 5-point Likert-type scale consisting of 5 choices, from 1 = Strongly Disagree to 5 = Strongly Agree. Data which were collected through that The Attitude Scale on Labor Life Participation were analyzed with factor analysis by using the statistical package SPSS. The findings of the study revealed that the scale was valid and reliable. 1 Giriş Günümüzde kadınlar diğer alanlara göre en çok ekonomik yaşama katılım konusunda ayırımcılığa maruz kalmaktadır. Kadın göçmenler yaşanan bu ayrımcılığı çok daha ciddi boyutta yaşamakta, yaşadıkları ülkenin vatandaşlarının sahip oldukları kültürel, sosyal ve ekonomik haklardan yararlanamamaktadırlar. Kuşkusuz kadınların çalışma yaşamına katılım konusunda ayrımcılığa maruz kalmasının en önemli nedenlerinden biri, kadını ekonomide erkeklerle aynı mesleki fırsatlardan ve eşit ücret alma hakkından yararlanmaktan alıkoyan sosyo- kültürel engellerin varlığını sürdürmesidir. Gerçekten de kadınların yaptığı işin, aileye destek olmak için yapılan bir çalışma olduğu yolundaki geleneksel anlayış, kadınlara ekonomik büyüme dönemlerinde gereksinim duyulan ve gerileme dönemlerinde bir kenara itilen, yedek işgücü niteliği kazandırmaktadır. Almanya’daki Türk göçmen kadınların çalışma yaşamına girişlerini sadece izlenilen ayırımcılık politikaları etkilememekte, bunun yanında tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi, Almanya’da da kadınların çalışma yaşamına girişlerini zorlaştıran etkenlere ilaveten Türkiye’den gelen kadınlara özgülenebilecek başkaca faktörlerin de çalışma yaşamına girişi zorlaştırdığı tahmin edilmektedir. Türkiye’den Almanya’ya göç edenlerin cinsiyete göre dağılımı incelendiğinde, Almanya’da çalışan Türkiyeli göçmenlerin sayısı 458.243 iken, bu rakamın içinde çalışan kadınların oranı %29 olması, Türkiye’den Almanya’ya göç eden kadınların çalışma yaşamına girişte isteksiz oldukları şeklinde yorumlanabileceği gibi, çalışma yaşamına girişte erkeklerle karşılaştırılamayacak boyutta zorluklar yaşadıkları şeklinde de açıklanabilir. Sosyal ve ekonomik yaşama katılım konusunda erkek ve kadın arasında eşitliğin sağlanabilmesi ve kadınların işgücüne katılımının artırılmasına dönük politikaların geliştirilebilmesi için önem taşımasına rağmen, Türkiye’den Almanya'ya göç eden kadınların çalışma yaşamına girişte karşılaştıkları sorunların ve bu sorunları etkileyen faktörlerin ölçek yoluyla belirlenmesine yönelik çalışmalar çok sınırlıdır. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin son derece önem kazandığı günümüz açısından Türkiye’den Almanya'ya göç eden kadınların çalışma yaşamına girişte karşılaştıkları sorunların ve bu sorunları etkileyen faktörlerin belirlenmesine dönük ölçme araçlarının geliştirilmemiş olması önemli bir eksikliktir. Bu eksikliğin giderilmesi için yapılan bu çalışmanın amacı, Türkiye’den Almanya’ya göç eden kadınların çalışma yaşamına girişte karşılaştıkları sorunların ve bu sorunları etkileyen faktörlerin saptanabilmesi için bir tutum ölçeği geliştirmektir. 2 Yöntem Almanya’daki Türk göçmen kadınların çalışma yaşamında karşılaştıkları sorunları ve bu sorunlara etki eden faktörleri belirlemek için bir tutum ölçeği geliştirmek amacıyla yapılan bu çalışma, karşılaştırmalı türden ilişkisel tarama modelindedir (Karasar, 2000).