Cilt: 13 Sayı: 69 Mart 2020 & Volume: 13 Issue: 69 March 2020 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 Doi Number: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2020.3937 NEDÎM DÎVÂNI’NDA KOZMİK UNSURLAR COSMIC ELEMENTS IN THE DIVAN OF NEDIM Osman AYDIN  Öz Gökyüzü ve gök cisimleri ulaşılamaz olmaları, içerisinde karmaşıklığı barındırmaları gibi nedenlerden dolayı yüzyıllar boyunca her alanda olduğu gibi, edebiyat alanında da ilgi odağı olmuştur. Şairler ve yazarlar gökyüzü, yıldız, yıldız kümeleri, gezegenler vb. unsurları eserlerinde kullanarak insanoğlunun bu ilgi ve merakını daha da yukarı taşımışlardır. Hemen hemen altı asırlık bir hayatı olan divan edebiyatı da bu unsurlardan etkilenmiştir ve neredeyse tüm divan şairleri yazdığı eserlerde kozmik unsurlara yer vermişlerdir. Bu unsurlar bazen bir büyüğü yüceltmek bazen de sevgilinin güzelliğini anlatmak için kullanılmıştır. Bunların yanı sıra yergi amacıyla kullanıldığı da görülür. Divan edebiyatının son büyük şairlerinden olan ve 18. yüzyılda yaşayan Nedîm’in yazmış olduğu divanda özellikle kaside ve tarihlerde kozmik unsurları sıkça kullandığı görülmüştür. Bu çalışma Nedîm Dîvânı’nda yer alan kozmik unsurların tespit edilmesini, bu unsurların özelliklerini ve ne şekilde ele alındıklarını örnekler vererek ortaya koyma amacıyla oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler: Nedîm, Dîvân, Kozmik Unsurlar, Seyyareler, Yıldızlar, Burçlar. Abstract Sky and celestial bodies have been the center of attention in literature as in all areas throughout centuries because they are inaccessbile and sky and celestial bodies contain complex structure. Poets and writers have been increased human interest and curiosity more by using sky, stars, star clusters, planets etc in works. Divan literature which have almost six centuries life have been affected these elements and nearly, all of the Divan poets gave place cosmic elements in their works. Sometimes these were used to ennoble a estimable person, sometimes to tell beauty of darling. On the other hand, these have been used to criticize. Nedim, one of the last great poets of Divan literature, who lived in the 18th century, has been used cosmic elements frequently especially in ode and history in his own Divan. The aim of this study is to determine the cosmic elements in Nedim Dîvân to fix the characteristics of these elements and how these elements are handled by giving examples. Keywords: Nedîm, Dîvân, Cosmic Elements, Planets, Stars, Constellations. Giriş İnsanoğlu, yaratılışı gereği ulaşılamaz olana her zaman ilgi duymuş ona ulaşmaya çalışmıştır. Gökyüzü, gezegenler, yıldızlar ve diğer gök cisimleri insanoğlunun yaratılışından bu yana hep merak konusu olmuştur. Bu merak ile insanoğlu hep yukarıya bakmıştır. Çünkü yağmur, kar, rüzgâr, güneş ışığı vb. hep gökyüzünden gelmektedir. Bunlar nasıl oluşuyordu? Gökyüzündeki cisimler düşmeden nasıl durabiliyordu? Bu gibi sorular insanoğlunun beynini hep işgal etmiş ve bunun sonucu olarak da gökyüzü ile ilgilenen bilim dalları ortaya çıkmıştır. Bilim insanları, içerisinde bilinmezlik ve gizem barındıran  Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi.